Anya Taylor-Joy – Μια μούσα που δεν ανήκει σε κανέναν κόσμο

Ένα κορίτσι που μεγάλωσε ανάμεσα σε τρεις χώρες, μια κάμερα που την είδε πριν δει εκείνη τον εαυτό της και μια καριέρα που ισορροπεί ανάμεσα στο arthouse και στο blockbuster.

Η Anya Taylor-Joy δεν είναι απλώς όμορφη με τον “περίεργο” τρόπο που αγαπά ο κινηματογράφος αλλά είναι μια παρουσία που δεν μοιάζει να ανήκει ούτε στο σήμερα ούτε σε κάποια εποχή που πέρασε. Από το The Witch και το Queen’s Gambit μέχρι το Furiosa, είναι η ενσάρκωση του μοντέρνου μύθου: απρόβλεπτη, απόμακρη, συγκινητική.

Στο Face to Face, το xplaygr.com παρουσιάζει τους δημιουργούς, τους ηγέτες και τους οραματιστές της βιομηχανίας για να φωτίσει τις ιστορίες, τα κίνητρα και τις στιγμές που τους καθόρισαν.

Κάθε κείμενο είναι μια συνάντηση. Μια ματιά πίσω από την επιτυχία. Ένα βλέμμα πρόσωπο με πρόσωπο με όσους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό του gaming, της τεχνολογίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Η αρχή μέσα στη σιωπή

Η ιστορία της μοιάζει με παραμύθι με ανοικτό τέλος. Γεννημένη στο Μαϊάμι, μεγαλωμένη ανάμεσα σε Μπουένος Άιρες και Λονδίνο, πέρασε την παιδική της ηλικία νιώθοντας ξένη παντού. Μιλούσε ισπανικά, μετά αναγκάστηκε να μάθει αγγλικά, και για χρόνια δεν μιλούσε καθόλου στο σχολείο — μια άμυνα που αργότερα θα γινόταν όπλο.

Η σιωπή της είχε κάτι υποβλητικό. Δεν έμοιαζε με παιδική αμηχανία αλλά με προμελετημένη αποστασιοποίηση, σαν να παρατηρούσε τον κόσμο από απέξω.

Η ανακάλυψή της έγινε σχεδόν τυχαία: την είδε στο δρόμο ένας φωτογράφος της Storm Management και την κάλεσε για δοκιμή. Από το modeling πέρασε στο θέατρο, κι από εκεί στις οντισιόν.

Δεν είχε σπουδάσει υποκριτική, δεν είχε “σύστημα” — είχε απλώς ένα βλέμμα που μαγνήτιζε. Το πρώτο της μεγάλο βήμα ήρθε με το The Witch του Robert Eggers. Μια ταινία τρόμου χωρίς jump scares, γεμάτη σιωπές και βλέμματα. Η Anya, ως Thomasin, ήταν η αθωότητα και η καταστροφή ταυτόχρονα. Δεν υποδυόταν, υπήρχε.

Το βλέμμα που έγινε υπογραφή

Από εκείνη τη στιγμή, κάθε σκηνοθέτης ήθελε να αξιοποιήσει αυτό το βλέμμα. Ο M. Night Shyamalan την έβαλε στο Split, ο Edgar Wright την έκανε φάντασμα του Swinging London στο Last Night in Soho, και ο George Miller την μετέτρεψε σε Furiosa, τη γυναίκα που οδηγεί μέσα στην έρημο του Mad Max.

Κάθε φορά αλλάζει, χωρίς να αλλάζει. Το πρόσωπό της μοιάζει με καμβά που μπορεί να γίνει οτιδήποτε: αγία, τέρας, επαναστάτρια, σκακίστρια, θεά.

Η σειρά που την ανέβασε στην κορυφή ήταν το The Queen’s Gambit. Ένα φαινόμενο του Netflix που απέδειξε ότι μια ιστορία για σκάκι μπορεί να γίνει τηλεοπτικό γεγονός. Ο ρόλος της Beth Harmon ήταν τέλειος για εκείνη — μια ιδιοφυΐα που πληρώνει το ταλέντο της με μοναξιά. Κάθε σκηνή ήταν χορογραφημένη σαν παρτίδα: σιωπή, βλέμμα, χτύπημα.

Η σειρά την έκανε πρωταγωνίστρια και την καθιέρωσε ως την ηθοποιό που μπορεί να κρατήσει μια ολόκληρη ιστορία σχεδόν μόνη της, χωρίς να υψώσει ποτέ τη φωνή.

Από εκεί και μετά, το Hollywood της άνοιξε όλες τις πόρτες — κι εκείνη τις διάλεξε με προσοχή. Δεν κυνηγά ρόλους, επιλέγει κόσμους.

Το Emma την έκανε σύμβολο μιας νέας βικτωριανής αισθητικής. Το The Northman την έβαλε ξανά στο σύμπαν του Eggers, αυτή τη φορά ως οράμα εκδίκησης μέσα στην ομίχλη. Το The Menu τη βρήκε να τρώει την κοινωνία των πλουσίων με το ίδιο βλέμμα που κάποτε κοίταζε τη μάγισσα στο δάσος. Και μετά ήρθε η έρημος.

Furiosa: το άγριο βάπτισμα

Το Furiosa του George Miller ήταν κάτι παραπάνω από blockbuster. Ήταν τελετή ενηλικίωσης.

Ο Miller  έψαχνε νέα ψυχή για έναν μύθο. Η Anya Taylor-Joy μίλησε ελάχιστα στην ταινία, αλλά κάθε βλέμμα της είχε βαρύτητα. Το σώμα της έγινε γλώσσα. Οι σκηνές δράσης ήταν φυσικά εντυπωσιακές, αλλά αυτό που έμεινε ήταν η αποφασιστικότητα στο πρόσωπο της Furiosa όταν κοιτάζει τον ορίζοντα. Ήταν η ίδια ματιά που είχε και η Thomasin στο τέλος του The Witch, ένα βλέμμα που λέει “τώρα είναι η σειρά μου”.

Με το Furiosa μπήκε οριστικά στην κατηγορία των ηθοποιών που κουβαλούν franchise χωρίς να γίνονται εμπορικά προϊόντα. Ο George Miller την αποκάλεσε “σιωπηλή καταιγίδα”, και αυτό περιγράφει τέλεια την ενέργειά της: θόρυβος μέσα στη σιωπή, φωτιά που δεν χρειάζεται σπίθα.

Ανάμεσα σε δύο κόσμους

Η Anya Taylor-Joy είναι ταυτόχρονα πρόσωπο υψηλής μόδας και ηθοποιός του arthouse. Είναι πρέσβειρα της Dior και της Jaeger-LeCoultre, αλλά στις ταινίες της παραμένει πάντα λίγο “παράξενη”. Δεν έχει τη λαμπερή εξωστρέφεια των άλλων σταρ, αλλά μια ένταση που τραβάει το βλέμμα όπως ο μαγνήτης το μέταλλο.

Σε συνεντεύξεις μιλά για το πώς μεγάλωσε νιώθοντας outsider, και πώς αυτή η αίσθηση έγινε πηγή δύναμης. “Δεν ανήκω πουθενά, οπότε μπορώ να ανήκω παντού,” έχει πει. Είναι ίσως η πιο ακριβής περιγραφή του ίδιου της του brand.

Στον κόσμο των influencers και των στιγμιαίων ειδώλων, εκείνη μοιάζει να λειτουργεί αντίστροφα. Η δημόσια εικόνα της χτίζεται πάνω στη λιτότητα, όχι στην υπερέκθεση. Και το κοινό, κουρασμένο από την υπερπληροφόρηση, βρίσκει σε αυτήν κάτι σπάνιο: σιωπηλή παρουσία με ουσία.

Η ίδια λέει ότι δεν βλέπει τις ταινίες της συχνά. “Μου φαίνεται παράξενο να βλέπω κάποιον που κάποτε ήμουν,” έχει πει. Είναι η φράση μιας ηθοποιού που δεν υποδύεται ρόλους αλλά προσωρινά τους κατοικεί. Γι’ αυτό κάθε έργο της μοιάζει με νέο κεφάλαιο στο ίδιο εσωτερικό ταξίδι — μια ακόμη μεταμόρφωση στο ίδιο σώμα.

Το μέλλον μιας σύγχρονης μούσας

Η Anya Taylor-Joy δεν έχει ανάγκη να αποδείξει τίποτα. Οι επιλογές της δείχνουν εμπιστοσύνη στον εαυτό και στο ένστικτό της. Το όνομά της ήδη συνδέεται με επερχόμενα projects που συνδυάζουν τεχνολογία και ψυχολογία, ενώ οι σκηνοθέτες τη βλέπουν ως “σημάδι εποχής” : μια ηθοποιό που γεφυρώνει το παλιό star system με τη νέα, πιο ρευστή ταυτότητα του καλλιτέχνη.

Η καριέρα της μέχρι τώρα μοιάζει με σκακιστική παρτίδα χωρίς αντίπαλο: κάθε της κίνηση είναι ήρεμη, ακριβής, και πάντα οδηγεί στο κέντρο. Είναι το βλέμμα που διαπερνά, η φωνή που ψιθυρίζει, η παρουσία που γεμίζει το κάδρο χωρίς να φωνάζει. Δεν χρειάζεται να απολογηθεί για τίποτα. Κι αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο όπλο που μπορεί να κρατήσει ένας σταρ.