Η Ευρώπη θέλει να φτιάξει καλώδιο οπτικών ινών στον Βόρειο Πόλο λόγω Ερυθράς Θάλασσας και Ιράν

Οι συνεχιζόμενες διαταραχές σε κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές δεδομένων ωθούν κυβερνήσεις και εταιρείες να εξετάσουν εναλλακτικά υποβρύχια καλώδια οπτικών ινών, ακόμη και μέσω της Αρκτικής.

Μετά τα προβλήματα στην Ερυθρά Θάλασσα και την ένταση γύρω από το Ιράν, η ιδέα μιας σύνδεσης Ευρώπης-Ασίας μέσω του Βόρειου Πόλου αποκτά νέο ενδιαφέρον.

Η συντριπτική πλειονότητα των παγκόσμιων δεδομένων, από email και οικονομικές συναλλαγές μέχρι την κίνηση του διαδικτύου, περνά από υποβρύχια καλώδια που καταλήγουν σε λίγα στενά περάσματα. Οι διαδρομές αυτές χρησιμοποιούνται επειδή είναι οι συντομότερες και, σε πολλές περιπτώσεις, ακολουθούν ιστορικές γραμμές που υπήρχαν ήδη από την εποχή του τηλεγράφου.

Το σύστημα έχει αποδειχθεί ανθεκτικό, καθώς τα καλώδια κόβονται συχνά και η κίνηση επαναδρομολογείται μέχρι να φτάσει ειδικό πλοίο επισκευής. Το πρόβλημα είναι ότι σε περιοχές σύγκρουσης η επισκευή μπορεί να καθυστερήσει για μήνες.

Οι διακοπές στην Ερυθρά Θάλασσα άλλαξαν τους σχεδιασμούς

Τα σημερινά προβλήματα ξεκίνησαν το 2024, όταν πύραυλος των Χούτι έπληξε φορτηγό πλοίο στα στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στα ανοικτά της Υεμένης. Το σκάφος παρασύρθηκε για ημέρες και η άγκυρά του έκοψε τρία από τα περισσότερα από δώδεκα υποβρύχια καλώδια που περνούν από το στενό πέρασμα της Ερυθράς Θάλασσας.

Η επισκευή τέτοιων καλωδίων απαιτεί εξειδικευμένα πλοία, τα οποία εντοπίζουν τα κομμένα άκρα, τα ανεβάζουν και τα ενώνουν ξανά. Η διαδικασία είναι αργή και ευαίσθητη, καθώς περιλαμβάνει σύρσιμο ειδικού εξοπλισμού στον βυθό και πολύωρη ακινησία του πλοίου, κάτι που δεν μπορεί να γίνει με ασφάλεια σε εμπόλεμη ζώνη.

Για τον λόγο αυτό χρειάστηκαν περισσότεροι από τέσσερις μήνες μέχρι να υπάρξουν οι απαραίτητες συμφωνίες ώστε να σταλεί πλοίο επισκευής. Τον περασμένο Σεπτέμβριο κόπηκαν άλλα τέσσερα καλώδια, πιθανότατα από εμπορικό πλοίο που έσερνε την άγκυρά του, προκαλώντας νέες διακοπές στην κίνηση του διαδικτύου σε Αφρική, Ασία και Μέση Ανατολή.

Η Ερυθρά Θάλασσα έκανε εταιρείες και κυβερνήσεις να κοιτάξουν προς τον Περσικό Κόλπο και το στενό του Ορμούζ. Όμως, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, τα σχετικά έργα πάγωσαν και η αναζήτηση νέων διαδρομών συνεχίζεται.

«Όταν η Ερυθρά Θάλασσα έκλεισε τα πάντα, όλοι στράφηκαν στον Περσικό Κόλπο και τώρα δεν μπορείτε να το κάνετε ούτε αυτό», δήλωσε ο Roderick Beck, στέλεχος με μακρά εμπειρία στη βιομηχανία των καλωδίων.

Το σχέδιο Polar Connect και οι δυσκολίες της Αρκτικής

Τα κράτη του Κόλπου επιχειρούν να παρακάμψουν την Ερυθρά Θάλασσα με χερσαίες διαδρομές προς την Ευρώπη μέσω Συρίας, Ιράκ και Ομάν. Στην Ευρώπη, όμως, η πιο φιλόδοξη πρόταση είναι η Αρκτική.

Πάνελ της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανθεκτικότητα των καλωδίων συνέστησε νωρίτερα φέτος την κατασκευή δύο αρκτικών καλωδίων, ώστε να υπάρξει διαδρομή προς την Ασία χωρίς διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα, από όπου περνά σήμερα το 90% της ευρωπαϊκής κίνησης προς την Ασία. Το ένα θα περνούσε από το βορειοδυτικό πέρασμα του Καναδά και το άλλο θα συνέδεε τη Σκανδιναβία με την Ασία μέσω του Βόρειου Πόλου.

Η δεύτερη διαδρομή βρίσκεται ήδη σε πρώιμο στάδιο σχεδιασμού με την ονομασία Polar Connect. Το έργο προωθείται από διαχειριστές ακαδημαϊκών δικτύων της Σκανδιναβίας, τον οργανισμό έρευνας της Σουηδίας και την GlobalConnect Carrier. Η Ευρωπαϊκή Ένωση το έχει χαρακτηρίσει «Καλωδιακό Έργο Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος» και έχει διαθέσει περίπου 9 εκατ. ευρώ για προπαρασκευαστικές εργασίες.

Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΕ, το πλήρες κόστος θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 2 δισ. ευρώ.

Η τεχνική πρόκληση παραμένει μεγάλη. Ο Alan Mauldin της TeleGeography σημείωσε ότι η εγκατάσταση θα απαιτούσε μετατροπή καλωδιακού πλοίου για αρκτικές συνθήκες και συνοδεία από παγοθραυστικά. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, είναι η συντήρηση, καθώς η ζημιά από πάγο μπορεί να αφήσει ένα καλώδιο εκτός λειτουργίας μέχρι το καλοκαίρι.

Το παράδειγμα της Quintillion δείχνει τον κίνδυνο. Το καλώδιο που ενεργοποιήθηκε το 2016 από το Nome έως τον κόλπο Prudhoe της Αλάσκας έσπασε τον Ιούνιο του 2023 από θαλάσσιο πάγο. Τον Ιανουάριο της επόμενης χρονιάς χτυπήθηκε ξανά, αυτή τη φορά από παγόβουνο, και η επισκευή δεν μπορούσε να γίνει για οκτώ μήνες.

Ο Jansson εκτιμά ότι η νέα γεωπολιτική κατάσταση και οι νεότερες τεχνολογίες μπορούν να κάνουν το έργο εφικτό, αλλά αναγνωρίζει ότι θα χρειαστεί δημόσια χρηματοδότηση. Η εκτίμησή του για το τμήμα Νορβηγίας-Ιαπωνίας είναι κάτω από 1 δισ. ευρώ, με στόχο λειτουργίας το 2030.