Στο BioShock ο ήρωας ήταν πάντα μαριονέτα

To Dark mode του xplaygr.com είναι μια συλλογή άρθρων που αφορούν σκοτεινές θεωρίες για τα αγαπημένα μας παιχνίδια. Εδώ βλέπουμε τις ιστορίες, κάπως διαφορετικά. Καλώς ήρθατε, στην σκοτεινή πλευρά του gaming!

Λίγα παιχνίδια έχουν καταφέρει να ταράξουν τους παίκτες με μια αποκάλυψη όσο το BioShock.

Σε έναν κόσμο βυθισμένο κάτω από τη θάλασσα, γεμάτο φιλοσοφία, παρακμή και φρίκη, η ιστορία οδηγεί τον παίκτη σε μια από τις πιο ανατριχιαστικές συνειδητοποιήσεις: ότι δεν είχε ποτέ την παραμικρή επιλογή.

Η φράση “Would you kindly” δεν είναι απλώς ένα γλωσσικό τικ, αλλά το κλειδί που αποκαλύπτει ότι ο ήρωας ήταν πάντα μαριονέτα. Και μαζί με εκείνον, και ο ίδιος ο παίκτης.

Η Rapture ως ψευδαίσθηση ελευθερίας

Η Rapture χτίστηκε από τον Andrew Ryan ως μια ουτοπία ελευθερίας, μακριά από κυβερνήσεις, θρησκείες και περιορισμούς. Ήταν το όνειρο ενός κόσμου όπου οι άνθρωποι θα ήταν πραγματικά ελεύθεροι να χτίσουν, να δημιουργήσουν, να ακολουθήσουν τις φιλοδοξίες τους.

Στην πράξη, όμως, η Rapture κατέρρευσε κάτω από το βάρος της ίδιας της ιδέας της.

Η ελευθερία μετατράπηκε σε χάος, οι επιστήμονες σε τυράννους, και οι άνθρωποι σε παραμορφωμένα πλάσματα από τη χρήση του ADAM. Όλη αυτή η παρακμή είναι το σκηνικό στο οποίο ξετυλίγεται η ιστορία του παίκτη, που από την αρχή νομίζει ότι παίρνει αποφάσεις, ενώ στην πραγματικότητα εκτελεί εντολές.

Το μυστικό της φράσης

Η στιγμή που αποκαλύπτεται η αλήθεια είναι από τις πιο σοκαριστικές στην ιστορία του μέσου. Ο Jack, ο πρωταγωνιστής, συνειδητοποιεί ότι κάθε φορά που κάποιος του έλεγε “Would you kindly”, εκείνος υπάκουε χωρίς ερώτηση. Οι πιο σημαντικές αποφάσεις που νόμιζε ότι πήρε, από το να προχωρήσει σε αποστολές μέχρι το να σκοτώσει τον ίδιο τον Andrew Ryan, ήταν όλα αποτελέσματα χειραγώγησης. Δεν ήταν ελεύθερη βούληση, αλλά προγραμματισμένη υπακοή.

Αυτό το twist δεν λειτουργεί μόνο σεναριακά. Είναι ένα σχόλιο πάνω στη φύση του ίδιου του παιχνιδιού. Ο παίκτης, νομίζοντας ότι ελέγχει τα γεγονότα, συνειδητοποιεί ότι έκανε ό,τι του ζητούσε το παιχνίδι από την αρχή.

Ο ήρωας και ο παίκτης μοιράζονται το ίδιο σοκ: η αίσθηση της ελευθερίας ήταν απλώς μια ψευδαίσθηση.

Η φιλοσοφία πίσω από την αποκάλυψη

Η θεωρία που γεννήθηκε από αυτήν την ανατροπή είναι ότι ολόκληρο το BioShock είναι ένα σχόλιο για το ίδιο το gaming και την ψευδαίσθηση της επιλογής. Σε έναν κόσμο όπου ο παίκτης ακολουθεί πάντα προκαθορισμένα μονοπάτια, τι σημαίνει πραγματικά «ελευθερία»; Η φράση “Would you kindly” γίνεται μεταφορά για τον τρόπο που τα παιχνίδια μάς οδηγούν χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Είμαστε πάντα μαριονέτες ενός σεναρίου, ακόμα κι όταν νομίζουμε ότι κάνουμε επιλογές.

Η Rapture, μια πόλη που χτίστηκε για την απόλυτη ελευθερία, κατέρρευσε γιατί οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να διαχειριστούν αυτήν την ελευθερία. Και το BioShock μας δείχνει ότι το ίδιο συμβαίνει και στον παίκτη: δεν μπορεί να έχει πραγματική ελευθερία, γιατί το ίδιο το μέσο βασίζεται σε περιορισμούς. Το παιχνίδι σε αφήνει να νομίζεις ότι διαλέγεις, ενώ στην πραγματικότητα σε κατευθύνει σε κάθε βήμα.

Ο θάνατος του Andrew Ryan, που ζητά από τον Jack να τον σκοτώσει με τη φράση “A man chooses, a slave obeys”, είναι το απόλυτο παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας.

Ο Ryan γνωρίζει ότι ο Jack δεν έχει καμία ελευθερία και τον βάζει να αποδείξει ακριβώς αυτό: ότι είναι δούλος, όχι άνθρωπος με βούληση.

Η σκηνή αυτή είναι ανατριχιαστική γιατί γκρεμίζει κάθε ψευδαίσθηση για το ποιος ελέγχει πραγματικά τα γεγονότα. Δεν είναι ο παίκτης, δεν είναι ο ήρωας, είναι το ίδιο το παιχνίδι.

Η κληρονομιά μιας φράσης

Η θεωρία για την ψευδαίσθηση της επιλογής στο BioShock ξεπερνά το ίδιο το παιχνίδι. Έγινε σύμβολο για ολόκληρο το μέσο, ένα σημείο αναφοράς για το πώς οι ιστορίες στα videogames μπορούν να αμφισβητήσουν την έννοια της agency. Κάθε φορά που ένας παίκτης ακούει “Would you kindly”, θυμάται ότι η ελευθερία που αισθάνεται μπορεί να είναι επιμελώς σχεδιασμένη ψευδαίσθηση.

Αυτό είναι που κάνει το BioShock να παραμένει ανατριχιαστικό ακόμα και χρόνια μετά την κυκλοφορία του είναι η ιδέα ότι ο παίκτης δεν είχε ποτέ επιλογή. Ότι όσα έκανε ήταν ήδη γραμμένα. Και ότι το πιο τρομακτικό τέρας στο BioShock δεν ήταν οι Splicers ή οι Big Daddies, αλλά η αποκάλυψη ότι ήσουν πάντα σκλάβος του παιχνιδιού.