Strauss Zelnick – Ο CEO πίσω από το GTA που δεν παίζει videogames

Ο Strauss Zelnick διοικεί την εταιρεία πίσω από το Grand Theft Auto, ένα από τα μεγαλύτερα franchises στην ιστορία της ψυχαγωγίας. Κι όμως, ο ίδιος δεν παίζει videogames.

Όταν οι δημιουργικές ομάδες της Rockstar και της 2K του παρουσιάζουν τα παιχνίδια τους, παρακολουθεί άλλους να κρατούν το χειριστήριο.

Στο Face to Face, το xplaygr.com παρουσιάζει τους δημιουργούς, τους ηγέτες και τους οραματιστές της βιομηχανίας για να φωτίσει τις ιστορίες, τα κίνητρα και τις στιγμές που τους καθόρισαν.

Κάθε κείμενο είναι μια συνάντηση. Μια ματιά πίσω από την επιτυχία. Ένα βλέμμα πρόσωπο με πρόσωπο με όσους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό του gaming, της τεχνολογίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Έχει εξηγήσει ότι ο ρόλος του δεν είναι να παίρνει τις δημιουργικές αποφάσεις, αλλά να εξασφαλίζει ότι οι άνθρωποι που γνωρίζουν καλύτερα το αντικείμενο έχουν τις συνθήκες για να κάνουν τη δουλειά τους.

Ο Zelnick έχει διοικήσει κινηματογραφικά στούντιο, δισκογραφικές εταιρείες και επενδυτικούς οργανισμούς. Έχει χάσει επιχειρήσεις που δημιούργησε, έχει συγκρουστεί με προϊσταμένους του και έχει παραδεχτεί δημόσια αποφάσεις για τις οποίες μετάνιωσε.

Η ανάγκη του να πετύχει, όμως, έχει τις ρίζες της σε μια δύσκολη παιδική ηλικία. Και όπως έχει εξηγήσει ο ίδιος, για πολλά χρόνια πίστευε ότι η επιτυχία θα μπορούσε να τον προστατεύσει από όσα δεν μπορούσε να ελέγξει.

Ένα παιδί που πίστευε ότι έπρεπε να είναι τέλειο

Ο Strauss Zelnick μεγάλωσε αρχικά στη Βοστώνη. Όταν ήταν δέκα ετών, η μητέρα του πέθανε ξαφνικά. Ο πατέρας του εγκατέλειψε αργότερα την οικογένεια και ο Strauss, μαζί με τα αδέλφια του, μετακόμισε στο New Jersey, όπου μεγάλωσε με τη θεία και τον θείο του.

Σε συνέντευξή του στο podcast Thirty Minute Mentors το 2024, μίλησε με ασυνήθιστη ειλικρίνεια για εκείνη την περίοδο. Θυμήθηκε ότι, ως παιδί, είχε αναπτύξει την πεποίθηση πως αν κατάφερνε να είναι τέλειος σε όλα, δεν θα του συνέβαιναν ξανά άσχημα πράγματα.

Μεγαλώνοντας, κατάλαβε πόσο λανθασμένη ήταν αυτή η σκέψη, όμως η ανάγκη να διακριθεί είχε ήδη επηρεάσει τις φιλοδοξίες του.

Ούτε η σχολική του διαδρομή εξελίχθηκε ακριβώς όπως την είχε φανταστεί. Ήθελε να σπουδάσει στο Harvard και πίστευε ότι θα γινόταν δεκτός χωρίς να χρειαστεί ιδιαίτερη προσπάθεια. Το πανεπιστήμιο τον απέρριψε.

Από όλες τις αιτήσεις που είχε στείλει, η μοναδική θετική απάντηση ήρθε από το Wesleyan University.

Ο ίδιος περιγράφει αυτή την αποτυχία ως το σημείο όπου συνειδητοποίησε ότι η φιλοδοξία από μόνη της δεν αρκούσε.

Στο Wesleyan άρχισε να εργάζεται συστηματικά για τις σπουδές του και πέτυχε αρκετά υψηλές επιδόσεις ώστε να συνεχίσει αργότερα στο Harvard, αυτή τη φορά για μεταπτυχιακές σπουδές.

Απέκτησε πτυχίο Νομικής από το Harvard Law School και MBA από το Harvard Business School. Με δύο ισχυρούς ακαδημαϊκούς τίτλους μπορούσε να ακολουθήσει μια επαγγελματική διαδρομή στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες ή στη συμβουλευτική επιχειρήσεων, όπως έκαναν πολλοί συμφοιτητές του.

Ο Zelnick διάλεξε κάτι διαφορετικό. Ήθελε να ασχοληθεί με την ψυχαγωγία και, συγκεκριμένα, να διοικήσει ένα κινηματογραφικό στούντιο.

Το όνειρο του Hollywood και η ανακάλυψη μιας νέας βιομηχανίας

Η πρώτη του δουλειά στην Columbia Pictures δεν είχε πολλά από όσα φανταζόταν για τη ζωή στο Hollywood. Αντί να βρίσκεται κοντά σε σκηνοθέτες και κινηματογραφικά γυρίσματα, εργαζόταν στη Νέα Υόρκη και ασχολούνταν με την πώληση τηλεοπτικών προγραμμάτων σε διεθνείς αγορές.

Είχε όμως βρει τον δρόμο για τη βιομηχανία που τον ενδιέφερε.

Ο ίδιος έχει περιγράψει ότι εκείνα τα πρώτα χρόνια προσπαθούσε συνειδητά να περιορίσει μια πλευρά του χαρακτήρα του που μπορούσε να δημιουργεί προβλήματα στις επαγγελματικές σχέσεις. Στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο, όπως παραδέχεται, ήταν συχνά ειρωνικός και δύσκολος με τους άλλους.

Στην Columbia αποφάσισε να ακούει περισσότερο, να αποφεύγει τις συγκρούσεις γραφείου και να αναλαμβάνει πρόθυμα νέες εργασίες.

Η στρατηγική αυτή τον βοήθησε να ξεχωρίσει. Ακολούθησε η Vestron, μια σημαντική εταιρεία διανομής οικιακού βίντεο, όπου ανέβηκε γρήγορα στη διοίκηση.

Το 1989, σε ηλικία 32 ετών, έγινε πρόεδρος και επιχειρησιακός διευθυντής της 20th Century Fox.

Είχε πετύχει τον επαγγελματικό στόχο που είχε θέσει ως φοιτητής. Διοικούσε ένα μεγάλο κινηματογραφικό στούντιο, εργαζόταν σε μια από τις ισχυρότερες επιχειρήσεις του Hollywood και είχε ευθύνη για τη διεθνή κινηματογραφική παραγωγή και διανομή.

Η εμπειρία, ωστόσο, τον οδήγησε σε μια παράξενη συνειδητοποίηση. Χρόνια αργότερα θα έλεγε ότι εκείνο που πραγματικά ονειρευόταν ήταν να διοικεί ένα κινηματογραφικό στούντιο του 1927, όταν η βιομηχανία βρισκόταν στην αρχή της μεγάλης ανάπτυξής της και οι δυνατότητες έμοιαζαν ανεξάντλητες.

Στη δεκαετία του 1990, το Hollywood ήταν ήδη μια ώριμη αγορά, γεμάτη εδραιωμένους ανταγωνιστές. Ο Zelnick άρχισε να αναζητά μια νεότερη μορφή ψυχαγωγίας που βρισκόταν σε αντίστοιχη φάση ανάπτυξης.

Η απάντηση, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν τα videogames.

Το 1993 εγκατέλειψε τη Fox για να αναλάβει CEO της Crystal Dynamics. Η εταιρεία βρισκόταν ακόμη στα πρώτα της βήματα και η βιομηχανία των παιχνιδιών αναπτυσσόταν γύρω από νέες κονσόλες, ισχυρότερο hardware και διαφορετικούς τρόπους αλληλεπίδρασης με τον παίκτη.

Άφησε τη διοίκηση ενός μεγάλου κινηματογραφικού στούντιο για μια μικρή εταιρεία που προσπαθούσε να αποκτήσει θέση σε μια νέα αγορά. Η εμπειρία του στην Crystal Dynamics θα αποδεικνυόταν πολύτιμη, όμως η επόμενη επαγγελματική του επιλογή θα τον έφερνε ξανά σε μια παραδοσιακή βιομηχανία ψυχαγωγίας.

Η δισκογραφική αυτοκρατορία και το λάθος που δεν ξέχασε

Το 1994, ο Michael Dornemann τον προσέλαβε για να αναλάβει τις δραστηριότητες της BMG Entertainment στη Βόρεια Αμερική. Η δισκογραφική εταιρεία αντιμετώπιζε οικονομικές και εμπορικές δυσκολίες, έχοντας χάσει σημαντικό έδαφος απέναντι στους ανταγωνιστές της.

Ο Zelnick μπήκε σε έναν χώρο όπου δεν είχε την εμπειρία ανθρώπων όπως ο Clive Davis, ο οποίος είχε ήδη δημιουργήσει μια σπουδαία καριέρα στην αμερικανική μουσική βιομηχανία. Αντί να επιχειρήσει να επιβληθεί στις δημιουργικές αποφάσεις, επέλεξε να στηριχθεί στα στελέχη που γνώριζαν τη μουσική αγορά.

Στην RCA, η νέα διοίκηση επένδυσε σε καλλιτέχνες όπως ο Dave Matthews. Στην Arista, ο Clive Davis συνέχισε να υποστηρίζει μεγάλες επιτυχίες, με ονόματα όπως η Whitney Houston. Οι δραστηριότητες της BMG αναδιοργανώθηκαν και η εταιρεία βελτίωσε σημαντικά τη θέση της στην αμερικανική αγορά.

Ο Zelnick ανέλαβε τελικά τη διοίκηση ολόκληρης της BMG Entertainment το 1998. Βρισκόταν πλέον επικεφαλής ενός διεθνούς οργανισμού με περισσότερες από 200 δισκογραφικές εταιρείες και δραστηριότητες σε δεκάδες χώρες.

Εκείνη την περίοδο έκανε και μια επιλογή που θα αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία στην ιστορία του. Η διοίκηση της BMG συζητούσε τη δυνατότητα επέκτασης στον κινηματογράφο. Ο Zelnick διαφώνησε και υποστήριξε ότι η εταιρεία έπρεπε να επενδύσει στα videogames.

Δημιουργήθηκε έτσι η BMG Interactive.

Η νέα εταιρεία ξεκίνησε να αποκτά δικαιώματα και να ετοιμάζει κυκλοφορίες. Ανάμεσα στα παιχνίδια με τα οποία συνδέθηκε ήταν και το πρώτο Grand Theft Auto, που αναπτυσσόταν από τη σκωτσέζικη DMA Design.

Πριν προλάβει να ολοκληρωθεί το επιχειρηματικό σχέδιο, ήρθε μια απόφαση από τη μητρική Bertelsmann. Ο Thomas Middelhoff απαίτησε την πώληση της BMG Interactive. Ο Zelnick αντιτάχθηκε έντονα, θεωρώντας ότι η εταιρεία εγκατέλειπε μια δραστηριότητα με μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης.

Οι αντιρρήσεις του δεν άλλαξαν την απόφαση. Το 1998 η BMG Interactive πουλήθηκε στην Take-Two Interactive, μια σχετικά μικρή εταιρεία την οποία ο Zelnick θα γνώριζε πολύ καλύτερα μερικά χρόνια αργότερα.

Σε συνέντευξή του στο Music Business Worldwide το 2019, θυμήθηκε την πώληση με εμφανή δυσαρέσκεια. Θεωρούσε ότι η BMG είχε παραχωρήσει σε εξαιρετικά χαμηλή τιμή μια επιχείρηση που μπορούσε να αποκτήσει τεράστια αξία. Είχε πολεμήσει την απόφαση, αλλά όπως παραδέχτηκε, εκείνη την εποχή είχε και ο ίδιος προϊστάμενο.

Η επιστροφή στην εταιρεία που είχε αγοράσει το GTA

Ο Zelnick αποχώρησε από την BMG το 2000 και το επόμενο έτος ίδρυσε τη ZelnickMedia, τη μετέπειτα ZMC. Ήθελε να επενδύει σε εταιρείες ψυχαγωγίας και επικοινωνίας, αναλαμβάνοντας ενεργό ρόλο στην επιχειρηματική ανάπτυξή τους.

Μια από τις πρώτες σημαντικές επενδύσεις του ήταν η Columbia Music Entertainment στην Ιαπωνία. Επρόκειτο για μια εταιρεία με μακρά ιστορία και οικονομικές δυσκολίες, την οποία η ZMC προσπάθησε να αναδιοργανώσει. Η εμπειρία του στη BMG εξακολουθούσε να επηρεάζει τις επιλογές του, όμως το ενδιαφέρον του για τα videogames παρέμενε.

Το 2007 εμφανίστηκε η ευκαιρία που θα τον συνέδεε οριστικά με τη βιομηχανία των παιχνιδιών. Η Take-Two Interactive αντιμετώπιζε οικονομικά και διοικητικά προβλήματα, παρότι ο κατάλογός της περιλάμβανε ορισμένα από τα πιο δημοφιλή franchises της αγοράς.

Ο Zelnick οργάνωσε, μαζί με άλλους επενδυτές, μια προσπάθεια αντικατάστασης της διοίκησης. Στις 29 Μαρτίου 2007 ανέλαβε την προεδρία του διοικητικού συμβουλίου, με τον συνεργάτη του Ben Feder στη θέση του CEO.

Η αποστολή του ήταν δύσκολη. Η Take-Two είχε βρεθεί αντιμέτωπη με δικαστικές και ρυθμιστικές έρευνες, οικονομικές ζημιές και σοβαρά προβλήματα εταιρικής διακυβέρνησης. Ο Zelnick αναδιοργάνωσε τη διοικητική ομάδα, περιόρισε τα έξοδα και προσπάθησε να δημιουργήσει την οικονομική σταθερότητα που θα επέτρεπε στα στούντιο να συνεχίσουν την ανάπτυξη παιχνιδιών.

Το 2008 ήρθε μια ακόμη δοκιμασία. Η Electronic Arts κατέθεσε πρόταση εξαγοράς της Take-Two, την οποία αποτιμούσε σε περίπου δύο δισεκατομμύρια δολάρια.

Ο Zelnick αρνήθηκε, θεωρώντας ότι η προσφορά υποτιμούσε την εταιρεία και τις προοπτικές της, ιδιαίτερα λίγο πριν από την κυκλοφορία του Grand Theft Auto IV.

Η EA συνέχισε να πιέζει για αρκετούς μήνες, όμως η συμφωνία δεν πραγματοποιήθηκε. Τον Σεπτέμβριο εγκατέλειψε την προσπάθεια.

Τον Ιανουάριο του 2011 ανέλαβε και τη θέση του CEO της Take-Two. Η εταιρεία θα μεγάλωνε σημαντικά υπό τη διοίκησή του, με επιτυχίες όπως τα Grand Theft Auto V, Red Dead Redemption 2, NBA 2K και Borderlands.

Παράλληλα, προχώρησε σε μεγάλες εξαγορές, με σημαντικότερη εκείνη της Zynga το 2022.

Ο CEO που προτιμά να μην κρατά το χειριστήριο

Η θέση του Zelnick στην Take-Two είναι αρκετά διαφορετική από εκείνη άλλων γνωστών προσωπικοτήτων του gaming. Δημιουργοί όπως ο Hideo Kojima ή ο Shigeru Miyamoto συνδέονται άμεσα με τον σχεδιασμό των παιχνιδιών τους. Ο Zelnick έχει επιλέξει να παραμένει μακριά από τις περισσότερες δημιουργικές αποφάσεις.

Σε συνεντεύξεις του εξηγεί ότι εμπιστεύεται τους developers επειδή γνωρίζουν καλύτερα την τέχνη τους. Θεωρεί ότι η διοίκηση οφείλει να προσφέρει χρηματοδότηση, σταθερότητα και αρκετό χρόνο ανάπτυξης. Για τον ίδιο, η οικονομική πειθαρχία και η δημιουργική ελευθερία μπορούν να συνυπάρχουν.

Η φιλοσοφία αυτή εξηγεί σε έναν βαθμό γιατί η Rockstar δεν υποχρεώθηκε να μετατρέψει το Grand Theft Auto σε ετήσια κυκλοφορία.

Ο Zelnick έχει επανειλημμένα υπερασπιστεί την επιλογή της ανάπτυξης λιγότερων παιχνιδιών με υψηλές απαιτήσεις ποιότητας, ακόμη κι όταν τα μεγάλα διαστήματα μεταξύ των κυκλοφοριών δημιουργούν πιέσεις από τους επενδυτές.

Οι αποφάσεις του, πάντως, δεν έχουν μείνει χωρίς κριτική. Η επέκταση της Take-Two συνοδεύτηκε από περικοπές προσωπικού, ακυρώσεις παιχνιδιών και αναδιοργανώσεις. Το 2024 ο όμιλος ανακοίνωσε σχέδιο περιορισμού του εργατικού δυναμικού του κατά περίπου 5%, επηρεάζοντας εργαζομένους σε μια περίοδο γενικότερων απολύσεων στη βιομηχανία.

Αυτές οι επιλογές αποτελούν μέρος της άλλης πλευράς του διοικητικού μοντέλου του Zelnick. Η οικονομική αποτελεσματικότητα που θεωρεί απαραίτητη για τη χρηματοδότηση των δημιουργικών ομάδων μπορεί να οδηγήσει και σε αποφάσεις με σοβαρές συνέπειες για τα ίδια τα στούντιο και τους εργαζομένους τους.

Η σχέση του με τους δημιουργούς συνδέεται με μια αντίληψη που διαμόρφωσε ήδη από την εποχή της BMG. Όταν αναφέρεται στις επιτυχίες των εταιρειών του, αποφεύγει να εμφανίζεται ως ο δημιουργός τους. Έχει αναγνωρίσει ότι δεν έγραψε ο ίδιος τα τραγούδια, δεν γύρισε τις ταινίες και δεν σχεδίασε τα παιχνίδια που απέφεραν τα μεγάλα έσοδα.

Πιστεύει ότι η ικανότητά του βρίσκεται στην επιλογή των κατάλληλων ανθρώπων, στη δημιουργία ομάδων που συνεργάζονται για χρόνια και στη διατήρηση ενός περιβάλλοντος όπου το δημιουργικό ρίσκο δεν απειλεί απαραίτητα την επιβίωση ολόκληρης της εταιρείας.

Η άλλη ζωή του Strauss Zelnick

Μακριά από τα διοικητικά συμβούλια, ο Zelnick έχει αναπτύξει μια δεύτερη δημόσια ταυτότητα. Εκείνη ενός ανθρώπου που αφιερώνει μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς του στη σωματική άσκηση.

Η σχέση του με τη γυμναστική ξεκίνησε με έναν μάλλον απροσδόκητο τρόπο. Όταν ήταν μεταπτυχιακός φοιτητής, ένας φίλος του, ο Ted, παρατήρησε ότι είχε αρχίσει να αποκτά κοιλίτσα.

Ο Zelnick, που πάντοτε θεωρούσε τον εαυτό του πολύ αδύνατο, αρχικά διαφώνησε. Την επόμενη ημέρα, όμως, πήγε στο γυμναστήριο.

Τα πρώτα προγράμματα ήταν σύντομα και απλά. Ο ίδιος έχει παραδεχτεί ότι αρχικά σκεφτόταν περισσότερο το ντους που θα ακολουθούσε παρά την προπόνηση. Με τα χρόνια η άσκηση εξελίχθηκε σε αναπόσπαστο μέρος της ζωής του.

Δημιούργησε μάλιστα μια ομάδα προπονήσεων που ονομάζεται The Program. Αυτό που ξεκίνησε ως μια μικρή παρέα ανθρώπων που γυμνάζονταν μαζί εξελίχθηκε σε μια μεγαλύτερη κοινότητα, με οργανωμένες προπονήσεις, ποδηλασία και ασκήσεις υψηλής έντασης.

Έχει περιγράψει ότι συνηθίζει να ξεκινά την ημέρα του με άσκηση, συχνά πριν από τις επτά το πρωί, και ότι μερικές φορές επιστρέφει στο γυμναστήριο μετά τη δουλειά. Το 2018 κυκλοφόρησε το βιβλίο Becoming Ageless, στο οποίο παρουσίασε τις προσωπικές του εμπειρίες γύρω από τη γυμναστική και τη διατήρηση της φυσικής κατάστασης.

Παρά την αφοσίωσή του στην προπόνηση, απορρίπτει την ιδέα ότι όλοι πρέπει να ακολουθούν ένα τόσο απαιτητικό πρόγραμμα.

Σε συνεντεύξεις του επιμένει ότι οι στόχοι κάθε ανθρώπου είναι διαφορετικοί και ότι η άσκηση πρέπει να προσαρμόζεται στις δικές του ανάγκες.

Ο ίδιος έχει επίσης μιλήσει για την οικογένειά του ως μια από τις βασικές προτεραιότητες της ζωής του. Είναι παντρεμένος με τη Wendy Belzberg και έχουν τρία παιδιά.

Αυτή η πλευρά της ζωής του συνυπάρχει με μια εξαιρετικά απαιτητική επαγγελματική καθημερινότητα. Ο Zelnick έχει αναγνωρίσει ότι η φιλοδοξία του τον έχει αναγκάσει κάποιες φορές να αφιερώσει λιγότερο χρόνο στην προσωπική του ζωή από όσο θα επιθυμούσε.

Η επιτυχία, η αποτυχία και όσα δεν μπορεί να ελέγξει

Ο Strauss Zelnick έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής του ζωής αναλαμβάνοντας επιχειρήσεις που χρειάζονταν αλλαγή. Στην Crystal Dynamics προσπάθησε να αναπτύξει μια νέα εταιρεία videogames. Στην BMG ανέλαβε έναν μεγάλο δισκογραφικό οργανισμό που έχανε έδαφος. Στην Take-Two βρέθηκε επικεφαλής μιας επιχείρησης με σοβαρά οικονομικά και διοικητικά προβλήματα.

Σε κάθε περίπτωση, η μέθοδός του βασίστηκε στην επιλογή συνεργατών, στην οικονομική οργάνωση και στη διατήρηση της δημιουργικής αυτονομίας. Δεν απέφυγε πάντοτε τις λανθασμένες αποφάσεις, ούτε οι επιχειρηματικές του επιτυχίες εμπόδισαν τις συγκρούσεις και τις αποτυχίες.

Ο ίδιος έχει αναγνωρίσει ότι η μεγαλύτερη αλλαγή στον τρόπο σκέψης του ήρθε όταν έπαψε να πιστεύει πως μπορούσε να ελέγχει τα πάντα.

Εκείνη η παιδική πεποίθηση ότι η τελειότητα θα απέτρεπε κάθε δυσάρεστο γεγονός αντικαταστάθηκε σταδιακά από μια πιο πρακτική αντίληψη για τη δουλειά, την ευθύνη και τα ανθρώπινα λάθη.

Στη συνέντευξή του στο Thirty Minute Mentors, εξήγησε ότι δεν θεωρεί τη δική του διαδρομή πρότυπο που πρέπει να ακολουθήσουν οι άλλοι. Οι περισσότεροι άνθρωποι, είπε, δεν επιθυμούν να γίνουν CEO μιας εταιρείας ή να αφιερώσουν τη ζωή τους στην επιχειρηματική επιτυχία.

Για εκείνον, η σημαντικότερη επιλογή είναι να γνωρίζει κάποιος τι θέλει από τη δική του ζωή.