Mark Zuckerberg – Πώς η σύνδεση έγινε τρόπος ζωής

Ένας φοιτητής στο Χάρβαρντ, μια γραμμή κώδικα και μια ιδέα που ανασχεδίασε τον κοινωνικό ιστό. Ο Mark Zuckerberg έγινε το πρόσωπο μιας εποχής όπου η τεχνολογία διαμορφώνει πολιτική, κοινωνία και καθημερινότητα. Για άλλους είναι οραματιστής, για άλλους επικίνδυνα συγκεντρωτικός. Σε κάθε περίπτωση, παραμένει μια φιγούρα που προκαλεί θαυμασμό και ανησυχία με την ίδια ένταση.

Στο Face to Face, το xplaygr.com παρουσιάζει τους δημιουργούς, τους ηγέτες και τους οραματιστές της βιομηχανίας για να φωτίσει τις ιστορίες, τα κίνητρα και τις στιγμές που τους καθόρισαν.

Κάθε κείμενο είναι μια συνάντηση. Μια ματιά πίσω από την επιτυχία. Ένα βλέμμα πρόσωπο με πρόσωπο με όσους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό του gaming, της τεχνολογίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Η γέννηση μιας εμμονής μέσα στα δωμάτια του Χάρβαρντ

Ο Mark Elliot Zuckerberg γεννήθηκε το 1984 στη Νέα Υόρκη και μεγάλωσε σε περιβάλλον που ευνοούσε την περιέργεια για την τεχνολογία.

Από μικρός έγραφε προγράμματα, στήνοντας μέχρι και έναν εσωτερικό messenger για την οικογένειά του. Στο Χάρβαρντ η φήμη του ως ιδιοφυΐα εξαπλώθηκε γρήγορα.

Το 2003 δημιούργησε το Facemash, ένα σύντομο αλλά αποκαλυπτικό πείραμα πάνω στην προσοχή και τη συμμετοχή. Λίγους μήνες μετά γεννήθηκε το thefacebook—όχι από ρομαντική έμπνευση, αλλά από ψυχρή κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Μέσα σε λίγους μήνες ξεφεύγει από τα όρια του Χάρβαρντ, αγγίζει κορυφαία πανεπιστήμια και σύντομα ανοίγει για όλο τον κόσμο.

Ο Zuckerberg αφήνει τις σπουδές, μετακομίζει στην Καλιφόρνια και οικοδομεί ένα δίκτυο που γίνεται η νέα δημόσια πλατεία. Το News Feed, η διαφήμιση και η συστηματική συλλογή δεδομένων μετατρέπουν το Facebook σε έναν γιγάντιο καθρέφτη της ανθρωπότητας και ταυτόχρονα σε μηχανισμό κερδοφορίας.

Ως το 2012, έχει φτάσει το ένα δισεκατομμύριο χρήστες, αλλάζοντας για πάντα την έννοια της σύνδεσης.

Για χρόνια ενσάρκωνε το νέο επιχειρηματικό όνειρο: νέος, οραματιστής, με αποστολή να «φέρει τον κόσμο πιο κοντά». Όσο όμως το δίκτυο μεγάλωνε, μεγάλωναν και οι σκιές: ιδιωτικότητα, ψευδείς ειδήσεις, πολιτική χειραγώγηση.

Το 2018, μετά το σκάνδαλο της Cambridge Analytica, ο Zuckerberg καταθέτει στο Κογκρέσο και γίνεται σαφές ότι η πλατφόρμα του έχει εξελιχθεί σε υποδομή κοινωνικής επιρροής χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Από «παιδί-θαύμα» μετατρέπεται σε διαχειριστή μιας παγκόσμιας δημόσιας σφαίρας και στόχο για κυβερνήσεις, ρυθμιστές και κοινωνικά κινήματα.

Η Meta και το στοίχημα του επόμενου κύκλου

Το 2021 μετονομάζει την εταιρεία σε Meta, σηματοδοτώντας στροφή πέρα από τα κλασικά social. Το όραμά του απλώνεται σε XR, wearables και τεχνητή νοημοσύνη. Το 2025, στο Connect, παρουσιάζει τα Ray-Ban Display—τα πρώτα γυαλιά του με ενσωματωμένη οθόνη—και το Meta Neural Band, ένα νέο wearable που συνεργάζεται με τα γυαλιά για πιο άμεση αλληλεπίδραση.

Η εικόνα είναι σαφής: θέλει να τραβήξει την εμπειρία έξω από την οθόνη, στο πρόσωπο και στον καρπό, εκεί όπου η τεχνολογία γίνεται καθημερινή κίνηση.

Την ίδια χρονιά, επιλέγει μια ακόμη πιο επιθετική στρατηγική στην τεχνητή νοημοσύνη. Πέρα από τα ανοιχτά μοντέλα που προώθησε, αναβαθμίζει το αφήγημά του γύρω από την προσωπική υπερευφυΐα και επενδύει τεράστια κεφάλαια σε υποδομές, data centers και ιδιόκτητο hardware, θέλοντας η Meta να σταθεί απέναντι σε OpenAI και Google όχι μόνο σε software αλλά και σε chips.

Το φθινόπωρο του 2025, η Meta κινείται για την εξαγορά της Rivos, ενός startup που σχεδιάζει επιταχυντές βασισμένους στη RISC-V αρχιτεκτονική. Η κίνηση δείχνει την πρόθεση του Zuckerberg να μειώσει την εξάρτηση από τρίτους προμηθευτές και να χτίσει εσωτερικό στοίβαγμα υπολογισμού για εκπαίδευση AI. Είναι το επόμενο λογικό βήμα μιας εταιρείας που καταλαβαίνει πως ο έλεγχος του hardware είναι προϋπόθεση για ηγεσία στο AI.

Από τις 16 Δεκεμβρίου 2025, η Meta αρχίζει να χρησιμοποιεί τις αλληλεπιδράσεις των χρηστών με το Meta AI για να προσωποποιεί περιεχόμενο και διαφημίσεις σε Facebook και Instagram. Πρόκειται για μια ριψοκίνδυνη επιλογή.

Δεν υπάρχει δυνατότητα opt-out για όσους χρησιμοποιούν το εργαλείο, ενώ η εταιρεία δηλώνει ότι αποκλείει ευαίσθητες κατηγορίες. Είναι η πιο ξεκάθαρη παραδοχή ότι ο διάλογος με το AI δεν είναι ουδέτερος: είναι σήμα προτίμησης, πρόθεση, διαθέσιμο προς εμπορική αξιοποίηση. Για τους θαυμαστές του, είναι έξυπνη αξιοποίηση ενός νέου σήματος. Για τους επικριτές του, είναι ακόμη ένα βήμα προς μια οικονομία προσοχής που δεν αφήνει χώρο για σιωπή.

Νομικά μέτωπα, νίκες και ήττες στον δρόμο

Το 2025 ο Zuckerberg βλέπει το δικαστικό εκκρεμές να κινείται και προς τις δύο κατευθύνσεις. Μια αγωγή στις ΗΠΑ που κατηγορούσε τη Meta ότι παραπλάνησε χρήστες σχετικά με δεδομένα απορρίπτεται, αφαιρώντας πίεση από το μέτωπο του ανταγωνισμού.

Την ίδια ώρα, άλλη υπόθεση για παραβίαση ιδιωτικότητας, συνδεδεμένη με δεδομένα ευαίσθητων εφαρμογών, απειλεί με την καταβολή αποζημίωσης δισεκατομμυρίων, υπενθυμίζοντας ότι ο νομικός κίνδυνος δεν έχει φύγει. Σε Ευρώπη και αλλού, οι ρυθμιστικές πιέσεις για διαφάνεια και ανταγωνισμό συνεχίζονται, αναγκάζοντας τη Meta να κινείται διαρκώς ανάμεσα στην καινοτομία και στην άμυνα.

Ένας πρωταγωνιστής που δεν μπορείς να αγνοήσεις

Ο Mark Zuckerberg δεν είναι ο παραδοσιακός χαρισματικός ηγέτης. Είναι εσωστρεφής, μη εκφραστικός, και λειτουργεί σαν στρατηγός πίσω από τις γραμμές. Κι όμως, η επίδρασή του είναι αναμφισβήτητη. Στη δική του εποχή, η κοινωνική δικτύωση έγινε πολιτικό εργαλείο, εμπορική πλατφόρμα, μηχανισμός πληροφόρησης και χειραγώγησης.

Σήμερα προσπαθεί να επανεφεύρει την εταιρεία του με AI, wearables και ιδιόκτητη υποδομή.

Για κάποιους είναι οραματιστής που βλέπει έναν ψηφιακό κόσμο πιο χρήσιμο και προσωπικό. Για άλλους, είναι ο άνθρωπος που θέλει να χαρτογραφήσει κάθε σιωπηλή μας σκέψη.