Quentin Tarantino – Ο σκηνοθέτης που μετέτρεψε τη σινεφίλ εμμονή σε mainstream ρεύμα

Μια διαδρομή που ξεκίνησε σε βιντεοκλάμπ της Καλιφόρνια και κατέληξε στις μεγαλύτερες σκηνές του κόσμου. Από το χειρόγραφο σενάριο σε κόλλες Α4, στο Χρυσό Φοίνικα, τα 70mm roadshows και την ανοιχτή κόντρα με τις streaming πλατφόρμες.

Στο Face to Face, το xplaygr.com παρουσιάζει τους δημιουργούς, τους ηγέτες και τους οραματιστές της βιομηχανίας για να φωτίσει τις ιστορίες, τα κίνητρα και τις στιγμές που τους καθόρισαν.

Κάθε κείμενο είναι μια συνάντηση. Μια ματιά πίσω από την επιτυχία. Ένα βλέμμα πρόσωπο με πρόσωπο με όσους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό του gaming, της τεχνολογίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Από τα ράφια του Video Archives στην έκρηξη των ’90s

Γεννημένος στις 27 Μαρτίου 1963 στο Νόξβιλ του Τενεσί, ο Quentin Tarantino μεγάλωσε στο Λος Άντζελες και έστησε την κινηματογραφική του «εκπαίδευση» δουλεύοντας για χρόνια στο video store Video Archives στο Manhattan Beach. Εκεί έγινε η φήμη του «ζωντανού καταλόγου» ταινιών, γράφοντας τα πρώτα σενάρια (True Romance, Natural Born Killers) πριν περάσει στη σκηνοθεσία.

Το 1992 κάνει πρεμιέρα στο Sundance το Reservoir Dogs – η Miramax το αποκτά και ο θόρυβος γύρω από το ντεμπούτο του 29χρονου δημιουργού φουσκώνει διεθνώς. Δύο χρόνια μετά, το Pulp Fiction κερδίζει τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες και το Όσκαρ Πρωτότυπου Σεναρίου, καθιερώνοντάς τον ως την πιο ηχηρή φωνή του αμερικανικού ανεξάρτητου σινεμά των ’90s.

Η «μέθοδός» του έσπασε τους κανόνες: μη γραμμική αφήγηση, κεφάλαια-μινιατούρες, διάλογοι που στήνουν ρυθμό σαν μουσική παρτιτούρα και μια παλέτα από αναφορές που ξεκινά από γουέστερν και yakuza μέχρι exploitation και νουάρ.

Η pop κουλτούρα μπήκε στο σενάριο όχι για να στολίσει, αλλά για να γίνει υλικό χαρακτήρων. Το «σχολείο» του βιντεοκλάμπ έγινε εργαλείο σκηνοθεσίας. Ο Tarantino δεν δούλεψε στο κενό. Για χρόνια συνεργάστηκε με την Miramax/Weinstein στην πιο παραγωγική του φάση.

Tο 2017 όμως παραδέχτηκε δημόσια ότι «ήξερε αρκετά για να κάνει περισσότερα» σχετικά με τις καταγγελίες κατά του Harvey Weinstein, μια ομολογία που σφράγισε την απόστασή του από τον πρώην πανίσχυρο παραγωγό.

Το 2018, μετά το δημοσίευμα για το ατύχημα της Uma Thurman στα γυρίσματα του Kill Bill, δήλωσε ότι πρόκειται για «τη μεγαλύτερη μετάνοια» της καριέρας του και έδωσε ο ίδιος το υλικό του συμβάντος στην ηθοποιό. Η δημόσια αυτοκριτική δεν έσβησε τις εντάσεις, αλλά έδειξε έναν δημιουργό που επιλέγει να μιλήσει όταν το βάρος των γεγονότων τον βρίσκει.

Το φιλμ ως υπόσχεση: 70mm roadshow, Ennio Morricone, αίθουσες δικές του

Το 2015–16 ο Tarantino στήνει ένα πείραμα μεγάλης κλίμακας: το The Hateful Eight γυρίζεται σε Ultra Panavision 70 (2.76:1), φορμάτ που είχε να χρησιμοποιηθεί από τη δεκαετία του ’60, και ταξιδεύει σε «roadshow» προβολές με αφιέρωμα-μουσική, διάλειμμα και αναμνηστικό πρόγραμμα σε περίπου 100 αίθουσες που εξοπλίστηκαν ειδικά. Ο Ennio Morricone υπογράφει και κερδίζει το πρώτο του Όσκαρ, στα 87 του. Η ταινία ήταν μια υπόσχεση εμπειρίας στην αίθουσα, σχεδόν κόντρα στη ροή της εποχής.

Η εμμονή του με το φιλμ δεν περιορίζεται στα σετ.

Από το 2007 είναι ο ιδιοκτήτης και προγραμματιστής του New Beverly Cinema στο Λ.Α., που προβάλλει αποκλειστικά κόπιες 35mm/16mm. Το 2021 αγόρασε και το ιστορικό Vista Theatre στο Los Feliz, το οποίο άνοιξε ξανά το 2023 με ειδική προβολή του True Romance. Είναι δημιουργός που επενδύει σε ταινίες αλλά και σε αίθουσες.

Streaming: η κόντρα που τον ορίζει (και το παράδοξο του 2025)

Ο Tarantino έχει διατυπώσει ξεκάθαρα τη θέση του: «οι streaming ταινίες είναι σαν να μην υπάρχουν…δεν μένουν στο zeitgeist». Τον Νοέμβριο του 2022 μίλησε ανοιχτά για το πώς η «στροφή στην οθόνη του σαλονιού» αποδυναμώνει τη σχέση κοινού και ταινίας, επιμένοντας πως το σινεμά είναι πρώτα εμπειρία αιθουσών.

Οι δηλώσεις του έγιναν σημαία για όσους αντιστέκονται στην απο-θεατρικοποίηση των κυκλοφοριών.

Κι όμως, η πραγματικότητα το 2025 τον βρήκε να ακυρώνει το —υποτιθέμενα— «δέκατο και τελευταίο» του φιλμ The Movie Critic και να βλέπει ένα παράπλευρο project στον κόσμο του Once Upon a Time… in Hollywood να προχωράει με τον David Fincher και τη Netflix, με πρωταγωνιστή τον Brad Pitt.

Ο Tarantino παραμένει δηλωμένος «θεατρόφιλος», αλλά δείχνει και πρακτικός: όταν μια ιστορία βρίσκει τον κατάλληλο δημιουργό και δίαυλο, την αφήνει να φύγει από τα χέρια του.

Από το Reservoir Dogs και το Pulp Fiction μέχρι το δίπτυχο Kill Bill, το ριζοσπαστικό Inglourious Basterds, το Django Unchained, το «κλειστοφοβικό» Hateful Eight και τη μελαγχολική λάμψη του Once Upon a Time… in Hollywood (που χάρισε στον Brad Pitt το Όσκαρ Β’ Ανδρικού Ρόλου το 2020), η δουλειά του μοιάζει με ιδιωτικό σύμπαν.

Κι ενώ υπόσχεται ότι θα σταματήσει μετά από δέκα ταινίες, έχει ήδη ανοίξει νέα πεδία.

O άνθρωπος που ζητά από την αίθουσα να θυμηθεί

Σε μια εποχή που οι ταινίες περνούν από τις αφίσες στις εφαρμογές, ο Quentin Tarantino συνεχίζει να μιλά για το σινεμά με τρόπο χειροπιαστό: κάμερες, κόπιες, καθίσματα, προγράμματα, νυχτερινές προβολές στο New Beverly.

Διαφωνείς ή συμφωνείς με την αισθητική του και τις εκτροπές του, το ίχνος του είναι αναπόφευκτο: ένας δημιουργός που πρώτα ερωτεύτηκε τις ταινίες σαν θεατής και μετά προσπάθησε να τις ξαναβάλει —κυριολεκτικά— στα φώτα της αίθουσας. Αν αυτό είναι πράγματι το προτελευταίο κεφάλαιο, μοιάζει βέβαιο ότι το επόμενο δεν θα ξεκινήσει με δελτίο Τύπου. Θα ξεκινήσει με σκοτάδι, βουητό από projector και μια πρώτη ατάκα που θα σκάσει σαν τραγούδι στο ραδιόφωνο.