Hidetaka Miyazaki – Ο σχεδιαστής που έκανε τη δυσκολία μορφή ευγένειας

Από ένα γραφείο στη FromSoftware έφτασε να επηρεάζει τον τρόπο που μιλάμε για παιχνίδια, χτίζοντας κόσμους όπου η υπομονή ανταμείβεται και οι παύσεις έχουν βάρος.

Στο Face to Face, το xplaygr.com παρουσιάζει τους δημιουργούς, τους ηγέτες και τους οραματιστές της βιομηχανίας για να φωτίσει τις ιστορίες, τα κίνητρα και τις στιγμές που τους καθόρισαν.

Κάθε κείμενο είναι μια συνάντηση. Μια ματιά πίσω από την επιτυχία. Ένα βλέμμα πρόσωπο με πρόσωπο με όσους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό του gaming, της τεχνολογίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Ένας αναγνώστης σιωπών

Στην Ιαπωνία, ένα παιδί βυθίζεται σε βιβλία και ιστορίες που δεν του τα εξηγεί κανείς. Γυρίζει σελίδες, συναντά λέξεις που δεν καταλαβαίνει, αλλά τις κρατά για αργότερα. Μαθαίνει να ζει με κενά και να τα γεμίζει με σκέψη. Αυτός ο τρόπος ανάγνωσης γίνεται συνήθεια και τελικά μέθοδος.

Αργότερα, όταν θα σχεδιάζει levels και ρυθμούς, θα ξαναβρεί εκείνη την αίσθηση όπου τίποτα δεν προσφέρεται έτοιμο και όμως όλα είναι δίκαια.

Δεν μπαίνει νωρίς στη βιομηχανία. Δουλεύει αλλού, αλλά νιώθει ότι η κατεύθυνσή του βρίσκεται σε κόσμους που μπορεί να στηρίξει με κανόνες και σιωπές. Όταν φτάσει στη FromSoftware το 2004, δεν του παραδίδεται σκηνή με προβολείς. Υπάρχει χώρος μόνο για επιμονή και μικρά βήματα. Παρακολουθεί, ακούει, σημειώνει, δοκιμάζει. Οι ομάδες μαθαίνουν να εμπιστεύονται αυτή τη σιωπηλή εμμονή στη λεπτομέρεια.

Η δουλειά ξεκινά με σύνολα κανόνων που στήνονται με ψυχραιμία. Ο παίκτης πρέπει να καταλάβει πώς λειτουργεί ο κόσμος πριν ζητήσει ανταμοιβή. Κάθε κίνηση έχει συνέπεια, κάθε λάθος αφήνει ίχνος. Στο στούντιο ακούγεται συνεχώς η ίδια απαίτηση. Καθαρό feedback, σταθερή λογική, ρυθμός που χτίζεται με μικρές νίκες. Το αποτέλεσμα μοιάζει λιτό στο χαρτί, όμως στην πράξη γεννά ένταση.

Το 2009 κυκλοφορεί το Demon’s Souls και ένα κοινό βρίσκει αμέσως την ακρίβεια που αναζητούσε. Οι ήττες δεν καταγράφονται σαν τέλος. Μετατρέπονται σε μάθημα για την επόμενη προσπάθεια. Η ατμόσφαιρα δουλεύεται με φειδώ. Ένα βήμα στον διάδρομο, ένα άνοιγμα πόρτας, ένα ηχόχρωμα στους τοίχους.

Όλα μαζί συνθέτουν ένα περιβάλλον που επιβάλλει τον σεβασμό.

Η γλώσσα των Souls

Με το Dark Souls το 2011, η μέθοδος αποκτά πλήρη έκφραση. Ο κόσμος απλώνεται σαν κύκλοι που τέμνονται, και κάθε μονοπάτι κρύβει ένα άλλο που συνδέεται με μνήμη. Ο παίκτης δεν καθοδηγείται, προτρέπεται. Οι μηχανισμοί είναι αυστηροί και καθαροί, όχι τιμωρητικοί για χάρη του θεάματος. Η ένταση γεννιέται από την ακρίβεια του συστήματος.

Η αφήγηση μοιράζεται σε αντικείμενα, περιγραφές, τοποθεσίες, σκιές. Οι μεγάλοι διάλογοι γίνονται σπάνιοι. Η ιστορία προκύπτει από το περπάτημα, το άνοιγμα μιας πύλης, την αναγνώριση ενός ορίζοντα από ψηλά. Οι παίκτες αρχίζουν να συνδέουν σημεία μεταξύ τους. Δημιουργούν κοινότητες που ξαναγράφουν θρύλους με βάση αποδείξεις που βρήκαν μόνοι τους.

Ο παίχτης φού δοκιμαστεί και πονέσει αρκετά, κάθε νέα περιοχή νιώθει οργανική. Τα bosses δεν στηρίζονται στην υπερβολή. Έχουν κίνηση που μαθαίνεται, παράθυρα ευκαιρίας που αποδίδουν δικαιοσύνη στην προσπάθεια. Η επιτυχία δεν παρασύρει σε ευκολίες. Δείχνει απλώς ότι υπάρχει ένα κοινό που σέβεται τους σαφείς κανόνες.

Το 2014 ο Miyazaki αναλαμβάνει την προεδρία της FromSoftware. Η θέση αλλάζει το πλαίσιο, όχι τον τόνο. Οι ομάδες διατηρούν τη ρουτίνα των επαναλήψεων. Πρωτότυπα γκρεμίζονται και ξαναχτίζονται.  Το ζητούμενο παραμένει ένας κόσμος που κρατά συνεκτικό ρυθμό από την πρώτη σκηνή μέχρι την τελευταία παύση.

Κόσμος χωρίς ράγες

Το 2022, το Elden Ring ανοίγει το επίπεδο σε ανοιχτό πεδίο. Η φιλοσοφία του συνόλου μεταφέρεται έξω από τους διαδρόμους, χωρίς να χάνεται το σφίξιμο του ρυθμού. Ο παίκτης επιλέγει μόνος τις διαδρομές. Κάθε νέα περιοχή λειτουργεί σαν ερώτηση. Έχεις μάθει αρκετά για να προχωρήσεις;

Η αίσθηση της ανακάλυψης διαμορφώνεται με απαλές χειρονομίες. Ένα δάσος ανοίγει σε πεδιάδα, ένας βράχος κρύβει είσοδο, ένας εχθρός δείχνει με το βλέμμα του πού αξίζει να κοιτάξεις. Η μουσική κρατά χαμηλά το ίχνος της και αφήνει χώρο στην κίνηση. Η μεγάλη κλίμακα στηρίζεται σε πλήθος μικρών αποφάσεων που ταιριάζουν μεταξύ τους.

Το κοινό ανταποκρίνεται με ενθουσιασμό. Παίκτες που δίσταζαν επανέρχονται επειδή το παιχνίδι προσφέρει ελευθερία δίχως να γκρεμίζει την ακρίβεια. Οι συζητήσεις απλώνονται έξω από το gaming και ακουμπούν την έννοια της επιμονής. Σε μια κουλτούρα άμεσης ανταπόδοσης, η υπομονή ξανακερδίζει κύρος.

Το 2024 φτάνει η επέκταση Shadow of the Erdtree. Η FromSoftware προσθέτει πλέγματα που ξανανοηματοδοτούν το σύνολο. Οι μάχες ζητούν ακόμα πιο προσεκτική ανάγνωση. Τα αντικείμενα που βρίσκεις δεν λειτουργούν μόνο ως τροφή για αριθμούς.

Ανοίγουν επιλογές, νέους ρυθμούς, άλλα μοτίβα κίνησης.

Το εργαστήριο

Πίσω από τις οθόνες, ο τρόπος δουλειάς μοιάζει περισσότερο με εργαστήριο παρά με γραμμή παραγωγής. Οι ιδέες δοκιμάζονται σε μικρό χώρο, αποτυγχάνουν, ξαναγράφονται και γίνονται πιο καθαρές. Όταν μια κίνηση δεν λειτουργεί, αφαιρείται. Όταν ένα μέρος του κόσμου περισσεύει, κόβεται. Ο στόχος είναι η συνέπεια, όχι ο όγκος.

Η επικοινωνία με τους παίκτες δεν βασίζεται σε συνθήματα. Το παιχνίδι μιλά μόνο του. Τα μηνύματα στο έδαφος και οι επιγραφές στα αντικείμενα δεν αποτελούν πονηρά κόλπα, αποτελούν γέφυρες. Οι παίκτες συνδέονται μεταξύ τους αθόρυβα. Μοιράζονται διαδρομές, προειδοποιούν για κινδύνους, αφήνουν σημειώσεις που σώζουν αγνώστους.

Η εικόνα που βλέπει ο θεατής από έξω είναι συχνά φειδωλή. Ο Miyazaki αποφεύγει την προβολή. Η ομάδα εμφανίζεται όταν έχει λόγο. Οι παρουσιάσεις είναι μετρημένες.

Η ανθεκτικότητα του ύφους διαφαίνεται στο πώς οι εγκωμιαστικές στιγμές δεν αλλάζουν την καθημερινή πειθαρχία. Αυτός ο κανόνας έχει γράψει τους κόσμους που αναγνωρίζουμε με μια ματιά, ακόμα κι όταν δεν ξέρουμε ακριβώς πού βρισκόμαστε.

Επιρροή και συνέχεια

Η λέξη soulslike έγινε ταμπέλα για ένα φάσμα παιχνιδιών που δανείζονται τον σεβασμό στην ακρίβεια και την απαιτητικότητα. Πίσω από την ταμπέλα όμως υπάρχει μια μεθοδολογία. Καθαροί κανόνες, δίκαιο τίμημα στο λάθος, επιβράβευση στην προσοχή. Δημιουργοί σε όλο τον κόσμο αναζητούν αυτή την ισορροπία, ως τρόπο να σηκώσουν τον πήχη.

Οι κοινότητες που γεννήθηκαν γύρω από αυτά τα παιχνίδια συνδέονται από την εμπειρία του κατορθώματος. Άνθρωποι που παλεύουν με ένα boss ανταλλάσσουν συμβουλές, στέλνουν βίντεο, πανηγυρίζουν για μια κίνηση που επιτέλους βγήκε σωστά. Αυτή η κοινότητα έγινε μέρος της αφήγησης και τελικά μέρος της παρακαταθήκης.

Σήμερα, κάθε ανακοίνωση του στούντιο φέρνει μαζί της και μια συζήτηση για το πού πρέπει να πάει το μέσο.

Η συνέχεια δεν υπόσχεται άλματα χωρίς βάση. Υπόσχεται ρυθμό που αντέχει στο χρόνο. Όσο υπάρχουν ομάδες που δοκιμάζουν μέχρι να πετύχει μια κίνηση και κοινότητες που γιορτάζουν την επίμονη βελτίωση, το ίχνος του Miyazaki θα παραμένει παρόν. Ένας σχεδιαστής έστησε μια συμφωνία εμπιστοσύνης με τον παίκτη και την τηρεί με συνέπεια.