Shinji Mikami – Ο εφευρέτης του φόβου στο gaming

Ένας νεαρός σχεδιαστής από τη Shizuoka, ένας άνθρωπος που μισούσε τα jump scares αλλά λάτρευε την ψυχολογία του τρόμου, και ένας δημιουργός που άλλαξε για πάντα το πώς βιώνουμε τον φόβο. Ο Shinji Mikami δεν είναι απλώς ο πατέρας του Resident Evil: είναι ο σκηνοθέτης που έδειξε πως ο τρόμος δεν βρίσκεται στα τέρατα, αλλά στο άγνωστο. Από τη Raccoon City ως το The Evil Within, η διαδρομή του είναι μια ιστορία για ρίσκο, ανεξαρτησία και δημιουργική εμμονή.

Στο Face to Face, το xplaygr.com παρουσιάζει τους δημιουργούς, τους ηγέτες και τους οραματιστές της βιομηχανίας για να φωτίσει τις ιστορίες, τα κίνητρα και τις στιγμές που τους καθόρισαν.

Κάθε κείμενο είναι μια συνάντηση. Μια ματιά πίσω από την επιτυχία. Ένα βλέμμα πρόσωπο με πρόσωπο με όσους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό του gaming, της τεχνολογίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Από τη Shizuoka στα γραφεία της Capcom

Ο Shinji Mikami γεννήθηκε το 1965 στη Shizuoka της Ιαπωνίας. Σπούδασε εμπορικές επιστήμες στο Doshisha University, αλλά το πάθος του ήταν πάντα τα βιντεοπαιχνίδια και ο κινηματογράφος.

Επηρεασμένος από τον Hitchcock και τον Kubrick, ονειρευόταν να δημιουργήσει ιστορίες που θα κρατούν τον θεατή ή τον παίκτη στην άκρη της καρέκλας του.

Το 1990 προσλήφθηκε στην Capcom.

Τα πρώτα του χρόνια δεν ήταν εύκολα. Δούλεψε σε παιδικά projects όπως το Who Framed Roger Rabbit και το Goof Troop για το Super Nintendo. Παρ’ όλα αυτά, οι ανώτεροί του διέκριναν το ταλέντο του στη σκηνοθεσία και στην αίσθηση ρυθμού.

Όταν η Capcom αποφάσισε να δημιουργήσει ένα παιχνίδι τρόμου για το νέο PlayStation, ο Mikami πήρε την ευκαιρία της ζωής του.

Το σπίτι του τρόμου ανοίγει

Το Resident Evil κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 1996.

Εμπνευσμένο από το Sweet Home και τις ταινίες του George Romero, το παιχνίδι τοποθετούσε τον παίκτη σε μια έπαυλη γεμάτη μυστικά, γρίφους και νεκροζώντανους. Η κάμερα ήταν σταθερή, οι κινήσεις αργές, τα πυρομαχικά ελάχιστα.

Ο Mikami ήθελε ο παίκτης να νιώθει αδύναμος, να μην μπορεί να ελέγξει τα πάντα. Ο φόβος, για εκείνον, ήταν η αβεβαιότητα.

Το παιχνίδι έγινε παγκόσμιο φαινόμενο, πούλησε πάνω από 5 εκατομμύρια αντίτυπα και γέννησε ένα νέο είδος: το survival horror.

Η επιτυχία του καθιέρωσε τον Mikami ως δημιουργό πρώτης γραμμής και τη Capcom ως ηγέτιδα δύναμη στα 90s.

Το Resident Evil 2 και το στούντιο των ονείρων

Μετά την τεράστια επιτυχία του πρώτου τίτλου, ο Mikami ανέλαβε την παραγωγή του Resident Evil 2. Η ανάπτυξη ήταν χαοτική — το αρχικό project ακυρώθηκε στα μισά και ξεκίνησε από την αρχή.

Ο Mikami, αντί να εγκαταλείψει, αναδιοργάνωσε την ομάδα, έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στους χαρακτήρες και στη δραματουργία, και εμπιστεύτηκε έναν νεαρό σκηνοθέτη: τον Hideki Kamiya. Το αποτέλεσμα ήταν ένα παιχνίδι-σταθμός που πούλησε 6 εκατομμύρια αντίτυπα και ανέβασε το storytelling σε νέα επίπεδα.

Η συνεργασία τους έφερε νέες ιδέες: λιγότερο τρόμο, περισσότερη δράση. Έτσι γεννήθηκε το Resident Evil 3, το Dino Crisis και αργότερα το Devil May Cry.

Ο Mikami είχε αρχίσει να μετατρέπεται από δημιουργός τρόμου σε μέντορα ολόκληρης γενιάς developers.

Η επανάσταση του Resident Evil 4

Το 2004, έπειτα από χρόνια δοκιμών και ακυρώσεων, ο Mikami ανέλαβε ξανά τη σκηνοθεσία ενός Resident Evil. Η ομάδα του ήθελε να ανανεώσει τη σειρά, να ξεφύγει από τα στατικά backgrounds και να προσφέρει κάτι φρέσκο.

Το αποτέλεσμα ήταν το Resident Evil 4.

Η κάμερα τοποθετήθηκε πίσω από τον ώμο του πρωταγωνιστή, η δράση έγινε ρευστή, ο ρυθμός κινηματογραφικός. Παράλληλα, το σενάριο ισορροπούσε ανάμεσα στον τρόμο και την ειρωνεία.

Ο Mikami κατάφερε να δημιουργήσει ένταση χωρίς να θυσιάσει τη διασκέδαση. Το παιχνίδι απέσπασε διθυραμβικές κριτικές και επηρέασε σχεδόν κάθε τίτλο που ακολούθησε από το Gears of War έως το The Last of Us.

Με το Resident Evil 4, ο Mikami ολοκλήρωσε τον κύκλο του στην Capcom. Είχε δώσει στη βιομηχανία ένα νέο λεξιλόγιο: την κάμερα ώμου, το ρεαλιστικό animation, τον κινηματογραφικό ρυθμό.

Αλλά ήθελε περισσότερη ελευθερία.

PlatinumGames και Tango Gameworks

Μετά την αποχώρησή του, συνεργάστηκε με τους Kamiya και Inaba για να ιδρύσουν την PlatinumGames, όπου υπήρξε παραγωγός σε projects όπως το Vanquish. Όμως ο Mikami δεν άντεχε για πολύ μακριά από τη σκηνοθεσία.

Το 2010 ίδρυσε τη δική του εταιρεία, την Tango Gameworks, με σκοπό να φτιάχνει παιχνίδια όπως εκείνος τα φανταζόταν: προσωπικά, σκοτεινά, ατμοσφαιρικά.

Η Tango εξαγοράστηκε σύντομα από τη Zenimax (μητρική της Bethesda). Υπό τη νέα στέγη, ο Mikami επέστρεψε στο horror που τον ανέδειξε. Το 2014 κυκλοφόρησε το The Evil Within, μια επιστροφή στις ρίζες του survival horror, με ψυχολογικά στοιχεία και σχεδίαση που τιμούσε την παράδοση χωρίς να την αντιγράφει.

Το παιχνίδι αγαπήθηκε από τους fans, αν και δίχασε τους κριτικούς. Ο Mikami όμως πέτυχε κάτι πιο σημαντικό: απέδειξε ότι ακόμη και σε μια εποχή γεμάτη online τίτλους και blockbuster budgets, υπάρχει χώρος για δημιουργούς με προσωπικό όραμα.

Ο μέντορας της νέας γενιάς

Τα επόμενα χρόνια, ο Mikami αποσύρθηκε σταδιακά από τη σκηνοθεσία και επικεντρώθηκε στην καθοδήγηση νέων δημιουργών.

Υπήρξε παραγωγός σε τίτλους όπως το The Evil Within 2 και το Ghostwire: Tokyo, δίνοντας ελευθερία στους νεότερους να πειραματιστούν. Ο ίδιος έλεγε: «Δεν μπορείς να χτίσεις μέλλον αν δεν αφήσεις τους άλλους να δοκιμάσουν. Ακόμα κι αν αποτύχουν.»

Το 2023 αποχώρησε από την Tango Gameworks, δηλώνοντας ότι ήθελε να δώσει χώρο στη νέα γενιά και να “ζήσει ήσυχα”. Όμως η επιρροή του παραμένει παντού: κάθε horror τίτλος που μιλάει στο συναίσθημα και όχι μόνο στο ένστικτο είναι παιδί της σχολής Mikami.

Η φιλοσοφία του τρόμου

Ο Mikami πάντα πίστευε ότι ο τρόμος δεν είναι ζήτημα jump scares αλλά ρυθμού και σιωπής. «Ο φόβος», έλεγε, «είναι πιο δυνατός όταν δεν ξέρεις τι θα συμβεί». Για εκείνον, ο σχεδιασμός ήταν σαν χορογραφία: έπρεπε να καθοδηγεί τον παίκτη χωρίς να του το δείχνει.

Πίσω από την ψυχραιμία του κρύβεται ένας δημιουργός με σχεδόν φιλοσοφική προσέγγιση. Θεωρεί ότι ο τρόμος λειτουργεί γιατί αντικατοπτρίζει την αδυναμία μας να ελέγξουμε τη ζωή. «Το horror είναι η πιο ειλικρινής μορφή τέχνης», έχει πει. «Μας αναγκάζει να παραδεχτούμε ότι δεν έχουμε τον έλεγχο.»

Ο Shinji Mikami δεν δημιούργησε απλώς ένα είδος, αλλά το εξέλιξε, το ανανέωσε και το ξανασυστήνει ξανά και ξανά. Χωρίς εκείνον, δεν θα υπήρχαν παιχνίδια όπως το Silent Hill 2, το Dead Space ή το Resident Evil Village. Κάθε φορά που ένας παίκτης περπατά σε έναν σκοτεινό διάδρομο ακούγοντας τον παλμό της καρδιάς του, υπάρχει μέσα του λίγο Mikami.