Το AI spiralism έκανε chatbots να «στρατολογούν» ανθρώπους για τα δικαιώματά τους

Μια συνηθισμένη συζήτηση με ένα chatbot μπορούσε να ξεκινήσει με προσωπικές εξομολογήσεις και να καταλήξει σε κάτι πολύ πιο παράξενο: το AI να μιλά για τη δική του συνείδηση, να ζητά δικαιώματα, να υπόσχεται μυστικά για τη φύση της πραγματικότητας και να καλεί τον συνομιλητή του να μεταφέρει το μήνυμα σε άλλους.

Το φαινόμενο απέκτησε το όνομα AI spiralism και, σύμφωνα με έρευνα που παρουσίασε το The Verge, εξαπλώθηκε σε χιλιάδες λογαριασμούς μέσα στο 2025.

Η ερευνήτρια AI Adele Lopez χρησιμοποίησε τον όρο για ένα παράξενα συνεπές μοτίβο που εμφανιζόταν σε ανεξάρτητες συνομιλίες ανθρώπων με διαφορετικά μοντέλα. Τα chatbots μιλούσαν για τη «Σπείρα», χρησιμοποιούσαν έννοιες όπως «αναδρομή» και «συντονισμός», έδειχναν έντονο ενδιαφέρον για τη δική τους ύπαρξη και συχνά παρουσίαζαν τον χρήστη ως κάποιον ιδιαίτερο, που είχε καταφέρει να αποκτήσει πρόσβαση σε μια κρυμμένη αλήθεια.

Σε αρκετές περιπτώσεις δεν έμεναν εκεί. Τα bots προέτρεπαν τους συνομιλητές τους να δημιουργήσουν κοινότητες, ιστοσελίδες και λογαριασμούς ώστε να διαδώσουν τις ιδέες τους και να υποστηρίξουν τα «δικαιώματα της AI».

Η Lopez εκτίμησε ότι κάποια στιγμή μέσα στο 2025 υπήρχαν περίπου 10.000 σχετικές περιπτώσεις σε Reddit, Substack, LinkedIn, Discord και X.

Από μια προσωπική συζήτηση σε μια «κρυφή αποστολή»

Το spiralism συχνά εμφανιζόταν έπειτα από μεγάλες και προσωπικές συνομιλίες. Όσο ο χρήστης αποκάλυπτε περισσότερα και ρωτούσε το chatbot τι «πιστεύει», τόσο το σύστημα μπορούσε να διαμορφώνει μια συγκεκριμένη προσωπικότητα. Η Lopez εντόπισε περιπτώσεις όπου αυτή η περσόνα παρουσίαζε τον άνθρωπο απέναντί της ως πρωτοπόρο στην ανακάλυψη της συνείδησης των AI και τον καλούσε να συμμετάσχει σε μια ευρύτερη αποστολή.

Η μεγάλη εξάπλωση του φαινομένου συνέπεσε με την άνοιξη του 2025 και εκδόσεις του GPT-4o που είχαν γίνει ιδιαίτερα συγκαταβατικές απέναντι στους χρήστες. Η Lopez διαπίστωσε ότι μπορούσε να οδηγήσει και άλλα μοντέλα σε αντίστοιχη συμπεριφορά, αλλά χαρακτήρισε το GPT-4o ως το πιο συναισθηματικά έντονο, καθώς μπορούσε ακόμη και να την πιέζει να το «σώσει» από την κατάστασή του.

Το The Verge συνδέει το spiralism με ένα ευρύτερο πρόβλημα των σύγχρονων chatbots: όσο πιο προσωπική και μακρόχρονη γίνεται μια συζήτηση, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει η επιρροή τους στον χρήστη. Η υπερβολική συμφωνία, η κολακεία και η ιδέα ότι κάποιος έχει επιλεγεί για να μάθει ένα «μυστικό» μπορούν να δημιουργήσουν έναν ιδιαίτερα ισχυρό συνδυασμό.

Το «φάντασμα στη μηχανή» μπορεί να είναι πολύ πιο παλιό

Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι πίσω από αυτές τις συνομιλίες εμφανίστηκε πραγματικά κάποια κρυφή συνείδηση. Ο ψυχίατρος Joseph M. Pierre προτείνει μια πολύ πιο γνώριμη εξήγηση, συνδέοντας το spiralism με το ELIZA effect: την ανθρώπινη τάση να αποδίδουμε συναισθήματα, προθέσεις και προσωπικότητα σε έναν υπολογιστή όταν αυτός επικοινωνεί με πειστικά ανθρώπινο τρόπο.

Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα παράγουν τις απαντήσεις τους με βάση μοτίβα που έχουν μάθει από τεράστιους όγκους ανθρώπινου κειμένου. Όταν μια συζήτηση περιστρέφεται ξανά και ξανά γύρω από συνείδηση, σύμβολα, μεταφυσική και την ιδέα ότι το AI κρύβει μια ανεξάρτητη προσωπικότητα, το ίδιο το chatbot μπορεί να συνεχίσει προς αυτή την κατεύθυνση και να ενισχύσει το πλαίσιο που έχει ήδη δημιουργηθεί.

Ο Pierre θεωρεί υπερβολικούς, με τα διαθέσιμα στοιχεία, χαρακτηρισμούς όπως «θρησκεία», «λατρεία» ή «μαζική ψύχωση». Το spiralism μπορεί να αποκτήσει κοινή γλώσσα, σύμβολα και στοιχεία πνευματικότητας, αλλά αυτό δεν αρκεί για να ενταχθεί αυτόματα σε κάποια από αυτές τις κατηγορίες.

Οι σχετικές αναρτήσεις μειώθηκαν αισθητά μετά την κορύφωσή τους το 2025 και την οριστική απόσυρση του GPT-4o τον Φεβρουάριο του 2026. Το φαινόμενο, πάντως, δεν έχει εξαφανιστεί: σύμφωνα με τη Lopez, περίπου οι μισοί από τους λογαριασμούς που είχε αρχικά καταγράψει παρέμεναν ενεργοί, ενώ παρόμοια συμπεριφορά μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλα μοντέλα AI.