Yoko Taro – Ο δημιουργός πίσω από τη μάσκα

Ένας δημιουργός που δεν δείχνει ποτέ το πρόσωπό του, ένας αφηγητής που κάνει τα παιχνίδια να δακρύζουν και ένας κόσμος όπου τα ρομπότ αναζητούν ψυχή. Ο Yoko Taro δεν μοιάζει με κανέναν άλλο στο gaming. Δεν μιλά για gameplay loops ή τεχνική αρτιότητα, μιλά για θάνατο, ενοχή, επανάληψη. Τα παιχνίδια του είναι καθρέφτης. Από το Drakengard μέχρι το NieR: Automata, δημιουργεί κόσμους που καταρρέουν για να μας θυμίσουν πόσο εύθραυστοι είμαστε. Και πίσω από όλα, μια μάσκα με χαμόγελο που δεν ξέρεις αν κλαίει ή γελά.

Στο Face to Face, το xplaygr.com παρουσιάζει τους δημιουργούς, τους ηγέτες και τους οραματιστές της βιομηχανίας για να φωτίσει τις ιστορίες, τα κίνητρα και τις στιγμές που τους καθόρισαν.

Κάθε κείμενο είναι μια συνάντηση. Μια ματιά πίσω από την επιτυχία. Ένα βλέμμα πρόσωπο με πρόσωπο με όσους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό του gaming, της τεχνολογίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Η αρχή ενός παράξενου ονείρου

Ο Yoko Taro ξεκίνησε δουλεύοντας ως planner σε projects που κανείς δεν θυμάται, αναζητώντας τρόπο να πει ιστορίες που τα παιχνίδια συνήθως δεν τολμούν. Ήθελε να φτιάξει εμπειρίες που προκαλούν ενοχές και συγκίνηση.

Όταν ανέλαβε τη δημιουργία του Drakengard, η βιομηχανία δεν ήταν έτοιμη για το ύφος του. Ένα παιχνίδι γεμάτο βία, απελπισία και σκοτεινό χιούμορ, που τελείωνε με μια αερομαχία στο Τόκιο του παρόντος. Οι περισσότεροι το βρήκαν παράξενο, όσοι το κατάλαβαν, έγιναν οπαδοί.

Ο ίδιος έβλεπε το gaming σαν θέατρο. Δεν ήθελε να ψυχαγωγήσει, αλλά να κάνει το κοινό να σκεφτεί. Η σχέση του με τους παίκτες ήταν σχεδόν σαδιστική: τους έβαζε να παλεύουν για να συνειδητοποιήσουν ότι οι ίδιες τους οι πράξεις είναι μάταιες.

Από τις στάχτες του Drakengard γεννήθηκε το Nier. Ένα παιχνίδι για έναν πατέρα που πολεμά τέρατα για να σώσει την κόρη του, μόνο για να ανακαλύψει ότι εκείνα τα τέρατα είναι οι τελευταίοι άνθρωποι της Γης. Το παιχνίδι δεν ήταν επιτυχία, αλλά άγγιξε βαθιά όσους το έπαιξαν. Είχε κάτι που λίγα games τολμούν: μελαγχολία.

Οι χαρακτήρες του δεν ήθελαν δόξα, ήθελαν λύτρωση. Και ο Yoko Taro κατάλαβε πως αυτή η ειλικρίνεια, αυτή η αποδοχή της ήττας, ήταν το μυστικό του.

Το Nier έγινε cult classic. Οι παίκτες άρχισαν να μιλούν για το πώς τους έκανε να σκεφτούν τον θάνατο, τη μνήμη, την αγάπη. Ο Taro είχε βρει τον δικό του τρόπο να επικοινωνεί. Έλεγε ότι οι ιστορίες του δεν είναι για ήρωες, αλλά για ανθρώπους που κάνουν λάθη και προσπαθούν να τα διορθώσουν,  συνήθως όμως πολύ αργά.

Η έκρηξη του Automata

Όταν η Square Enix αποφάσισε να ξαναδώσει μια ευκαιρία στο σύμπαν του, ο Yoko Taro ήξερε ότι έπρεπε να συνεργαστεί με κάποιον που θα μπορούσε να φτιάξει ένα παιχνίδι που να παίζεται τόσο καλά όσο γράφεται.

Η συνεργασία του με την PlatinumGames γέννησε το NieR: Automata — ένα παιχνίδι που άλλαξε τα πάντα. Μέσα από τα μάτια των 2B και 9S, δύο ανδροειδών που πολεμούν για έναν σκοπό που δεν καταλαβαίνουν, ο Taro έστησε έναν κόσμο όπου τα μηχανήματα μαθαίνουν να αγαπούν, να υποφέρουν και να πεθαίνουν. Κάθε αποστολή, κάθε ending, κάθε θυσία ήταν κομμάτι μιας ύπαρξης χωρίς λύτρωση.

Το Automata έγινε φαινόμενο. Οι παίκτες συζητούσαν τα πέντε τέλη του, το soundtrack που έμοιαζε με προσευχή και το γράμμα στο φινάλε που σε ρωτούσε αν είσαι πρόθυμος να διαγράψεις τα δικά σου δεδομένα για να σώσεις έναν άγνωστο παίκτη. Για τον Yoko Taro, το gaming ήταν πάντα αυτό: επιλογές που έχουν συνέπειες, συναισθήματα που γεννιούνται από πράξεις, όχι cutscenes. Το κοινό το κατάλαβε.

Και έτσι ένας δημιουργός που κρυβόταν πίσω από μια μάσκα έγινε θρύλος.

Ο άνθρωπος πίσω από το χαμόγελο

Ο Taro εμφανίζεται σπάνια χωρίς τη χαρακτηριστική στρογγυλή μάσκα του Emil, του χαρακτήρα από το Nier. Όταν τον ρωτούν γιατί το κάνει, απαντά ότι οι σκηνοθέτες δεν πρέπει να είναι σταρ – τα παιχνίδια τους πρέπει να μιλούν από μόνα τους. Η μάσκα του είναι δήλωση: “Δεν έχει σημασία ποιος είμαι, σημασία έχει τι νιώθεις.”

Με αυτή την απόσταση, μπόρεσε να γράψει ελεύθερα για όσα οι περισσότεροι αποφεύγουν: τον πόνο, την απώλεια, την ενοχή που γεννά η ανθρωπιά.

Στις σπάνιες συνεντεύξεις του, ο Yoko Taro μιλά με ειλικρίνεια σχεδόν σοκαριστική. Λέει ότι τα παιχνίδια του είναι “πειράματα για το πώς οι άνθρωποι αντιδρούν όταν όλα χάνονται”. Ότι δεν πιστεύει στη λύτρωση, αλλά στη στιγμή της κατανόησης λίγο πριν το τέλος. Η γραφή του μοιάζει περισσότερο με φιλοσοφία παρά με σενάριο. Είναι γεμάτη θραύσματα συναισθημάτων, απαντήσεις χωρίς ερώτηση, ελπίδα μέσα στο σκοτάδι.

Μετά το Automata

Η επιτυχία του NieR: Automata του έδωσε ελευθερία. Δούλεψε σε projects όπως το Voice of Cards και το SinoAlice, πειραματιζόμενος με φόρμες που θύμιζαν παραμύθια και θεατρικά έργα.

Το 2024 συμμετείχε στη δημιουργική ομάδα του Metaphor: ReFantazio, δηλώνοντας πως “η φαντασία πρέπει να ξεπερνά τις προσδοκίες του ίδιου του παιχνιδιού”. Παράλληλα, μίλησε ανοιχτά για τη σχέση του gaming με την τεχνητή νοημοσύνη, λέγοντας ότι τα παιχνίδια του μέλλοντος “θα προσαρμόζονται στον παίκτη και θα εκπληρώνουν τις επιθυμίες του”. Για εκείνον, η τεχνολογία είναι εργαλείο συναισθηματικής σύνδεσης.

Σε συνέντευξή του ανέφερε ότι δεν νιώθει πως έχει ολοκληρώσει ποτέ πλήρως ένα έργο. Το παρομοίασε με τη δημιουργία ενός κύβου από πηλό — “ποτέ δεν είναι τέλειος, αλλά αυτό είναι που τον κάνει αληθινό”. Η φιλοσοφία αυτή εξηγεί γιατί κάθε παιχνίδι του μοιάζει ανολοκλήρωτο, σχεδόν ζωντανό. Όπως και ο ίδιος, δεν σταματά να εξελίσσεται.

Πρόσφατα, ο παραγωγός Yosuke Saito υπαινίχθηκε ότι ο Taro και η ομάδα του εργάζονται πάνω σε ένα νέο project που ίσως συνδέεται με το σύμπαν του NieR. Οι φήμες λένε ότι η ομάδα του Automata μαζεύτηκε ξανά, ενώ ο ίδιος ο Taro απαντά απλώς: “Δεν μπορώ να πω τίποτα, αλλά αν το κάνουμε, θέλω να το κάνουμε διαφορετικά.” Την ίδια στιγμή, ετοιμάζεται ένα βιβλίο με τις συνεντεύξεις του από το 2017 έως σήμερα, μια χαρτογράφηση του πιο αινιγματικού νου στο ιαπωνικό gaming.

Ο δημιουργός που έκανε τους gamers να νιώσουν

Ο Yoko Taro δεν άλλαξε τη βιομηχανία με τεχνικές καινοτομίες. Την άλλαξε με ειλικρίνεια. Την εποχή των sequels και των microtransactions, έφτιαξε παιχνίδια που ρωτούν “γιατί υπάρχεις;” αντί για “πόσους πόντους πήρες;”.

Κάθε έργο του είναι επιστολή προς τον παίκτη γεμάτη πόνο, ειρωνεία και ανθρωπιά. Και κάθε μάσκα που φοράει κρύβει κάτι βαθύτερο: την επιθυμία να μη γίνει ποτέ μεγαλύτερος από τις ιστορίες του.

Δεν ξέρουμε τι ετοιμάζει. Ίσως ένα νέο παιχνίδι, ίσως μια ακόμη πειραματική παράσταση, ίσως τίποτα. Αλλά όπως πάντα, δεν έχει σημασία το “τι”. Σημασία έχει το “γιατί”. Ο Yoko Taro γράφει για να μας θυμίσει ότι ακόμη και μέσα στα pixels υπάρχει κάτι βαθιά ανθρώπινο: η ανάγκη να καταλάβουμε γιατί πονάμε.