John Riccitiello – Ο CEO που ταρακούνησε δύο βιομηχανίες

Ο άνθρωπος που βρέθηκε στο τιμόνι της Electronic Arts στην πιο επιθετική περίοδο της ιστορίας της, και αργότερα προσπάθησε να επανακαθορίσει το μέλλον της Unity. Μια διαδρομή γεμάτη αποφάσεις που άλλαξαν τον τρόπο που παίζουμε – και πληρώνουμε – τα παιχνίδια.

Στο Face to Face, το xplaygr.com παρουσιάζει τους δημιουργούς, τους ηγέτες και τους οραματιστές της βιομηχανίας για να φωτίσει τις ιστορίες, τα κίνητρα και τις στιγμές που τους καθόρισαν.

Κάθε κείμενο είναι μια συνάντηση. Μια ματιά πίσω από την επιτυχία. Ένα βλέμμα πρόσωπο με πρόσωπο με όσους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό του gaming, της τεχνολογίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης.

Η άνοδος στην EA

Ο John Riccitiello γεννήθηκε το 1958 στο Οχάιο. Σπούδασε οικονομικά και διοίκηση επιχειρήσεων, και γρήγορα βρέθηκε σε ηγετικές θέσεις σε εταιρείες καταναλωτικών προϊόντων όπως η Clorox και η PepsiCo.

Το 1997 εντάχθηκε στην Electronic Arts ως COO, την εποχή που η εταιρεία άρχιζε να μεταμορφώνεται από δημιουργό παιχνιδιών σε παγκόσμια εταιρεία ψυχαγωγίας με franchises που στόχευαν σε ετήσια ανάπτυξη. Ήταν η περίοδος των μεγάλων επενδύσεων σε αθλητικά IP, της ταχείας επέκτασης σε νέες αγορές και της έντονης εμπορικής στρατηγικής.

Το 2004 αποχωρεί προσωρινά, ιδρύοντας επενδυτική εταιρεία (Elevation Partners) μαζί με προσωπικότητες όπως ο Bono των U2, και δύο χρόνια αργότερα επιστρέφει στην EA — αυτή τη φορά ως CEO.

Η επιστροφή του σηματοδοτεί μια εποχή μεγάλων φιλοδοξιών: η EA ήθελε να μπει δυναμικά στο online gaming, στα microtransactions και στα franchise-as-a-service, αλλά και να διατηρήσει τον ρόλο της ως κορυφαίου publisher σε μια αγορά που άλλαζε ταχύτατα με την άνοδο του Xbox Live, του Steam και των MMO.

DLC, online passes και οι συγκρούσεις με το κοινό

Η εποχή Riccitiello στην EA (2007–2013) έμεινε στην ιστορία ως περίοδος ριζικών αλλαγών στον τρόπο που εκδότες και παίκτες αντιλαμβάνονται το περιεχόμενο. Ήταν η εποχή που τα DLC πέρασαν από «προαιρετικά expansions» σε αναπόσπαστο μέρος του επιχειρηματικού μοντέλου. Το Mass Effect 2 και το Battlefield: Bad Company 2 σηματοδότησαν την έναρξη του online pass — ενός κωδικού που έπρεπε να ενεργοποιήσουν οι παίκτες για να παίξουν multiplayer, ποινικοποιώντας ουσιαστικά την αγορά μεταχειρισμένων παιχνιδιών.

Παράλληλα, η EA επένδυσε σε μεγάλο βαθμό σε ετήσιες σειρές όπως τα FIFA και Madden, αλλά και σε φιλόδοξα projects όπως το Star Wars: The Old Republic της BioWare, ένα MMO που κόστισε πάνω από 200 εκατομμύρια δολάρια και αποτέλεσε μια από τις πιο δαπανηρές προσπάθειες της δεκαετίας. Ο Riccitiello ενθάρρυνε τη στροφή προς «τα παιχνίδια ως πλατφόρμες» πολύ πριν αυτή γίνει mainstream, αλλά η επιθετική εμπορική πολιτική της EA δημιούργησε έντονες αντιδράσεις στην κοινότητα, με την εταιρεία να κερδίζει δυσάρεστα βραβεία όπως της “Χειρότερης Εταιρείας στην Αμερική” το 2012 και το 2013.

Παρά τις αντιδράσεις, η στρατηγική του άφησε μόνιμο αποτύπωμα: τα DLC, τα online passes και τα live service μοντέλα έγιναν σταδιακά ο κανόνας για ολόκληρη τη βιομηχανία.

Το 2013, μετά από απογοητευτικές οικονομικές επιδόσεις, ο Riccitiello παραιτείται από τη θέση του CEO της EA, αλλά η εποχή του έχει ήδη επηρεάσει ολόκληρη τη δεκαετία που ακολούθησε.

Η δεύτερη πράξη: Unity

Το 2014 αναλαμβάνει CEO της Unity Technologies, σε μια περίοδο όπου η εταιρεία ήταν δημοφιλής στις indie κοινότητες χάρη στη φιλική προς τους προγραμματιστές μηχανή ανάπτυξης. Ο Riccitiello έθεσε ως στόχο να μετατρέψει τη Unity από «εργαλείο ανάπτυξης» σε ολοκληρωμένη πλατφόρμα δημιουργίας και διανομής, επενδύοντας σε cloud υπηρεσίες, monetization εργαλεία και επέκταση σε κινητά.

Το 2020 η Unity μπαίνει στο χρηματιστήριο, επιδιώκοντας να ανταγωνιστεί εταιρείες όπως η Epic Games σε κλίμακα και επιρροή. Οι πρώτες κινήσεις του Riccitiello εστιάζουν στην αύξηση των εσόδων μέσω των διαφημιστικών εργαλείων και των υπηρεσιών ανάλυσης δεδομένων. Ωστόσο, η στρατηγική του αλλάζει δραματικά το 2023, όταν η Unity ανακοινώνει νέο μοντέλο χρέωσης «ανά εγκατάσταση παιχνιδιού», προκαλώντας πανικό σε χιλιάδες developers. Πολλές μικρές εταιρείες προειδοποιούν ότι το μέτρο θα τις οδηγήσει σε χρεοκοπία και αρκετές μεγάλες απειλούν να αλλάξουν engine.

Οι αντιδράσεις είναι τόσο έντονες που η Unity αναγκάζεται να αναδιπλωθεί μερικώς, αλλά η φήμη της έχει ήδη πληγεί σοβαρά.

Μέσα σε λίγες εβδομάδες, ο Riccitiello ανακοινώνει την αποχώρησή του από τη θέση του CEO. Ήταν το πιο ηχηρό παράδειγμα μιας στρατηγικής που προσπάθησε να επιβάλει επιχειρηματική λογική σε μια κοινότητα που δεν συγχωρεί εύκολα τις αιφνιδιαστικές αλλαγές.

Ένας άνθρωπος που άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού

Ο John Riccitiello δεν υπήρξε ποτέ «αγαπητός» στον κόσμο του gaming. Υπήρξε όμως κομβικός. Στην EA, επέβαλε εμπορικά μοντέλα που καθόρισαν την οικονομική δομή της δεκαετίας. Στην Unity, προσπάθησε να επαναπροσδιορίσει τη σχέση δημιουργών και πλατφορμών, με τρόπους που άνοιξαν συζητήσεις για τη βιωσιμότητα του indie οικοσυστήματος.

Η φιγούρα του συνοδεύεται από αντιθέσεις: από τη μια, οραματιστής επιχειρηματίας που είδε πρώιμα τη μετάβαση σε μοντέλα υπηρεσιών. Από την άλλη, εκτελεστικός που υποτίμησε τις κοινωνικές δυναμικές των κοινοτήτων που προσπαθούσε να διαχειριστεί. Σε κάθε περίπτωση, είτε τον θαυμάζεις είτε τον επικρίνεις, οι αποφάσεις του Riccitiello καθόρισαν δύο διαφορετικές βιομηχανίες και άφησαν σημάδια που ακόμα συζητιούνται.