Γιατί το Wifelike που προστέθηκε πρόσφατα στο Netflix μοιάζει πιο επίκαιρο σήμερα απ’ ό,τι το 2022 που κυκλοφόρησε

Όταν το Wifelike κυκλοφόρησε το 2022, η ιδέα ενός ανθρώπου που βρίσκει συναισθηματική παρηγοριά σε έναν τεχνητό σύντροφο φτιαγμένο με τη μορφή ενός πραγματικού προσώπου έμοιαζε ξεκάθαρα με επιστημονική φαντασία.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, το βασικό ερώτημα της ταινίας έχει πλησιάσει αισθητά την πραγματικότητα. Οι ψηφιακοί σύντροφοι τεχνητής νοημοσύνης προσελκύουν πλέον εκατομμύρια χρήστες, μπορούν να θυμούνται προσωπικές πληροφορίες, να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους και να χτίζουν μακροχρόνιες συνομιλίες που οι ίδιοι οι χρήστες μπορεί να αντιλαμβάνονται ως φιλικές ή ακόμη και ερωτικές σχέσεις.

Το Netflix περιγράφει το Wifelike ως θρίλερ επιστημονικής φαντασίας για έναν άνδρα που θρηνεί τη σύζυγό του και βρίσκει παρηγοριά σε έναν τεχνητό άνθρωπο δημιουργημένο κατ’ εικόνα της. Ο Jonathan Rhys Meyers υποδύεται τον William, ενώ η Έλενα Καμπούρη είναι η Meredith, η τεχνητή σύντροφος που έχει σχεδιαστεί ώστε να μοιάζει και να συμπεριφέρεται σαν τη γυναίκα που εκείνος έχασε.

Αυτό που το 2022 λειτουργούσε κυρίως ως δυστοπική ιδέα σήμερα συνδέεται με μια υπαρκτή συζήτηση: αν ένα σύστημα μπορεί να θυμάται όσα του λέμε, να προσαρμόζεται στην προσωπικότητά μας και να ανταποκρίνεται με τρόπο που δημιουργεί συναισθηματικό δεσμό, πού τελειώνει το εργαλείο και πού αρχίζει η σχέση;

Από την επιστημονική φαντασία στους ψηφιακούς συντρόφους

Η τεχνολογία εξακολουθεί να απέχει πολύ από τον φυσικό τεχνητό άνθρωπο που παρουσιάζει το Wifelike. Οι σύγχρονοι ψηφιακοί σύντροφοι όμως μπορούν να διεξάγουν εκτεταμένες συνομιλίες, να διατηρούν στοιχεία από προηγούμενες αλληλεπιδράσεις και να προσαρμόζουν τον τόνο και τη συμπεριφορά τους στον χρήστη.

Η κλίμακα του φαινομένου έχει αυξηθεί γρήγορα. Η American Psychological Association επισήμανε το 2026 ότι ο αριθμός των εφαρμογών ψηφιακής συντροφικότητας αυξήθηκε κατά περίπου 700% από το 2022 έως τα μέσα του 2025. Την ίδια στιγμή, οι εφαρμογές αυτές δεν προωθούνται μόνο ως βοηθοί, αλλά ως φίλοι, σύμβουλοι και ρομαντικοί σύντροφοι.

Το ζήτημα έχει ήδη περάσει και στη νομοθεσία. Πολιτείες των ΗΠΑ έχουν αρχίσει να θεσπίζουν ειδικούς κανόνες για συστήματα που δημιουργούν παρατεταμένες, συναισθηματικού χαρακτήρα αλληλεπιδράσεις με τους χρήστες, με ιδιαίτερη έμφαση στους ανηλίκους, στη διαφάνεια και στον κίνδυνο υπερβολικής συναισθηματικής εξάρτησης.

Ακόμη πιο κοντά στη βασική ιδέα του Wifelike βρίσκεται η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την αναπαράσταση ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Φωνή, γραπτά μηνύματα, φωτογραφίες και προσωπικές πληροφορίες μπορούν ήδη να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ψηφιακών προσομοιώσεων προσώπων. Στην ταινία, αυτή η διαδικασία έχει φτάσει στο ακραίο επόμενο στάδιο: η προσωπικότητα αποκτά ανθρώπινο σώμα.

Το πραγματικό ερώτημα του Wifelike δεν είναι η τεχνολογία

Η Meredith είναι ένα προϊόν σχεδιασμένο για να καλύψει ένα βαθιά ανθρώπινο κενό, αυτό του πένθους. Αυτό κάνει την κεντρική ιδέα πιο κοντινή στη σημερινή πραγματικότητα, όπου χρήστες στρέφονται σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για παρέα, συναισθηματική υποστήριξη ή για να αντιμετωπίσουν τη μοναξιά και την απώλεια.

Η ταινία προχωρά όμως ένα βήμα παραπέρα. Η Meredith έχει δημιουργηθεί για να αναπαράγει μια συγκεκριμένη γυναίκα και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ιδιοκτήτη της. Έτσι, το Wifelike μετατρέπει την τεχνητή σχέση σε ζήτημα εξουσίας, όπως το ποιος ορίζει την προσωπικότητα ενός τεχνητού συντρόφου, ποιος καθορίζει τα όριά του και τι συμβαίνει όταν το ίδιο το σύστημα αρχίσει να συμπεριφέρεται με τρόπο που δεν προβλεπόταν;

Εκεί βρίσκεται και το πιο επίκαιρο στοιχείο της ιστορίας. Ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί να συμφωνεί, να παρηγορεί και να προσαρμόζεται στον χρήστη μπορεί να προσφέρει μια σχέση χωρίς τις αντιστάσεις που χαρακτηρίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Το Wifelike εξετάζει αυτή την ιδέα μέσα από μια ακραία τεχνολογική εκδοχή, θέτοντας παράλληλα ερωτήματα για τη συναίνεση, την αυτονομία και το κατά πόσο μια τεχνητή προσωπικότητα ανήκει σε αυτόν που την αγόρασε.

Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη όταν η συμπεριφορά ενός συστήματος αρχίζει να μοιάζει με αυτονομία. Το Wifelike χρησιμοποιεί αυτό το όριο ανάμεσα σε πρόγραμμα και συνείδηση ως βασικό δραματικό μηχανισμό, χωρίς να χρειάζεται ο θεατής να αποδεχθεί ότι η σημερινή τεχνητή νοημοσύνη διαθέτει πραγματική συνείδηση. Το ερώτημα είναι περισσότερο ανθρώπινο: πόσο εύκολα είμαστε διατεθειμένοι να αποδώσουμε πρόθεση, συναίσθημα και προσωπικότητα σε κάτι που μας μιλά σαν άνθρωπος;

Στον κεντρικό ρόλο της Meredith βρίσκεται η Elena Kampouris, Ελληνοαμερικανίδα ηθοποιός γεννημένη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο πατέρας της, Αλέξανδρος Καμπύρης, είναι Έλληνας με καταγωγή από την Κάσο, ενώ η μητέρα της έχει αγγλική και γαλλική καταγωγή. Η Καμπούρη έχει μιλήσει δημόσια για την ελληνική της ταυτότητα και είναι επίσης γνωστή από τα Γάμος αλά Ελληνικά 2 και Γάμος αλά Ελληνικά 3.

Το Wifelike γράφτηκε και σκηνοθετήθηκε από τον James Bird και κυκλοφόρησε αρχικά στις 12 Αυγούστου 2022. Στο καστ, μαζί με τους Jonathan Rhys Meyers και Elena Kampouris, βρίσκονται οι Doron Bell, Agam Darshi, Sara Sampaio και Stephen Lobo.